Tien vampier-films die je gezien moet hebben

Geplaatst: door Tom van Steensel

Donderdag verschijnt er een verse vampier-film waar we onze tanden in kunnen zetten (sorry) in de vorm van Dracula Untold. Luke Evans moet in de film het personage van Bram Stoker in een nieuw daglicht zetten (nogmaals sorry) en om alvast in de stemming te komen kun je kijken naar deze tien essentiële vampier-films. En als de prent een I, Frankenstein debakel blijkt kun je met onderstaande suggesties achteraf de vieze smaak uit de mond spoelen. En de makers moeten zich dan maar eens een spiegel voorhouden (okay, nu gaan we echt kappen)......

10 - Vampire's Kiss (1989)

Soms is het lastig om te bepalen of een performance van Nicolas Cage grappig bedoeld is of niet - er schijnen bijvoorbeeld echt mensen te bestaan die zijn optreden in Kiss of Death serieus kunnen nemen - maar laat de beste man "full on Cage" gaan in een komedie en je krijgt automatisch een meesterwerk. Of de slechtste film aller tijden. Als je Cage op zijn meest maniakaal wilt zien is Vampire's Kiss hoe dan ook de beste keuze. De laatste jaren lijkt hij zich - zelfs in de laatste scènes van de onbedoeld hilarische Wicker Man-remake - soms wat in te houden, maar daar is in deze film nog geen sprake van.

Het script, afkomstig van After Hours-scenarist Joseph Minion, geeft Cage alle gelegenheid om los te gaan. Als rokkenjagende yuppie Peter Loew is hij er na een beet van Jennifer Beals heilig van overtuigd dat hij begint te veranderen in een vampier: inclusief de angst voor zonlicht en een lust voor bloed en dieren (dit is de beruchte film waarin Cage voor het echie een levende kakkerlak op at). Elke knotsgekke Cage-compilatie op YouTube bevat beelden uit Vampire's Kiss en het snapshot van de acteur met de wijde ogen en ontblote boventanden vormde de basis voor ontelbare internet-memes.

09 - The Lost Boys (1987)

In de jaren tachtig verschenen er vampier-films die stijl boven inhoud verkozen en aan jongere kijkers lieten zien hoe heerlijk het ondode bestaan eigenlijk wel niet was. Het door Peter Pan geïnspireerde The Lost Boys van Joel Schumacher (Falling Down) is waarschijnlijk het meest populaire voorbeeld. Twee pas naar Californië verhuisde broers (Jason Patric uit The Prince en de inmiddels overleden Corey Haim) krijgen te maken met verschillende jeugdvampiers die onder leiding staan van Kiefer Sutherland (onlangs in Pompeii weer te zien als bad guy) en moeiteloos tot in de late uurtjes doorfeesten.

Door de blijvende populariteit van de film verschenen er twee sequels, waarvoor alleen Corey Feldman (Gremlins, The Goonies, TMNT) terugkeerde. In de eerste van de twee wordt de hoofdvampier gespeeld door Angus Sutherland, de halfbroer van Kiefer. Toch zijn er betere kijkopties binnen het subgenre. Zo was Tom Holland (Child’s Play) eerder verantwoordelijk voor Fright Night (dat onlangs voorzien werd van een remake) en bracht Kathryn Bigelow (Zero Dark Thirty) ons in hetzelfde jaar nog meer rondreizende vampiers met Lance Henriksen, Bill Paxton en Jenette Goldstein in de Aliens-reünie Near Dark.

08 - Let The Right One In (2008)

Later komen we een aantal films van Duitse makelij tegen, maar één van de beste hedendaagse vampier-films is afkomstig uit Zweden. In 2008 werd Let The Right One In, een verfilming van het gelijknamige boek van John Ajvide Lindqvist die ook het script schreef, overladen met prijzen en goede kritieken. Het verhaal speelt zich af in het Stockholm van de jaren tachtig waar de 12-jarige Oskar (Kåre Hedebrant) gekweld wordt door pesterijen en een teruggetrokken bestaan leidt. Hij sluit vriendschap met een mysterieus leeftijdsgenootje (Lina Leandersson) die een donker geheim met zich meedraagt.

Tomas Alfredson focust de adaptatie vooral op de relatie tussen Oskar en zijn nieuwe vampier-vriendinnetje Eli, hoewel er bij vlagen ook genoeg bloed wordt vergoten. De regisseur zou drie jaar later zijn Amerikaanse debuut maken met de spionage-thriller Tinker Tailor Soldier Spy. Ook Let The Right One In ontkwam niet aan een Hollywood-remake: in 2010 maakte Matt Reeves (Dawn of the Planet of the Apes) een Engelstalige adaptatie van het boek getiteld Let Me In waarin Kodi Smit-McPhee (The Road) in de ban raakt van een op bloed beluste Chloë Grace Moretz. Ook de nieuwe versie kreeg prima kritieken.

07 - Horror of Dracula (1958)

De eerste Dracula-film in ons lijstje is er eentje uit de stal van de Hammer Horror studios. Hammer had in de jaren vijftig al veel succes gehad met The Curse of Frankenstein en na een hoop touwtje trekken kregen ze van Universal uiteindelijk ook de filmrechten op het boek van Bram Stoker. Daarvoor werd de Frankenstein-combo van Christopher Lee en Peter Cushing teruggehaald. In de film infiltreert Jonathan Harker (John van Eyssen) het kasteel van Dracula in een poging om hem te doden, maar daarna wordt de familie van zijn verloofde (hier Lucy en niet Mina) al snel het slachtoffer van zijn wraakacties.

Lee keerde niet terug voor de sequel, waarin Peter Cushing als Abraham van Helsing een andere vampier opjaagt, maar pakte de rol wel weer op voor de volgende zes delen. Cushing zelf zou in een paar van die vervolgfilms ook opnieuw te zien zijn, soms als een afstammeling van zijn oorspronkelijke personage. In 1973 hield Lee het voor gezien met de serie en kroop hij voor de laatste keer in de ondode huid van het personage dat hem groot had gemaakt. Overigens lijkt de 92-jarige acteur zelf ook het eeuwige leven te hebben: eind dit jaar is hij te zien in The Hobbit: The Battle of the Five Armies.

06 - Shadow of the Vampire (2000)

Een film maken is moeilijk en een film maken over het maken van een film is nog moeilijker. Toch flikte E. Elias Merhige, regisseur van de bizarre cultfilm Begotten van wie de de laatste jaren op speelfilmgebied weinig meer vernomen hebben, het met het absorberende Shadow of the Vampire. John Malkovich speelt de Duitse regisseur F.W. Murnau, die zijn cast en crew meesleept naar Tsjechië om daar Bram Stoker's boek te verfilmen als Nosferatu. De mensen voor en achter de schermen weten weinig over de acteur die de vampier zal spelen, maar merken als snel met wat voor iemand ze te maken hebben....

Shadow of the Vampire gebruikt namelijk als invalshoek de mogelijkheid dat acteur Max Schreck (in de film gespeeld door Willem Dafoe) in het echte leven een vampier was. En om zijn (volgens de film iets te) "natuurlijke" performance vast te houden mag Schreck van Murnau af en toe gerust zijn tanden in een tegenspeelster zetten. Dafoe, die een Oscarnominatie ontving voor zijn rol, vindt precies de goede balans tussen tragisch, komisch en angstaanjagend en bijrollen zijn er voor Udo Kier (Blade), Eddie Izzard (zonder vrouwenkleren) en Cary Elwes (ook te zien in de volgende vampier-film op ons lijstje).

05 - Bram Stoker's Dracula (1992)

Begin jaren negentig waagde de regisseur van The Godfather en The Conversation zich aan Bram Stoker. Francis Ford Coppola deed daarbij de special effects (en dit was tussen Terminator 2 en Jurassic Park in) in-camera om zo in de sfeer van de oudere vampier-films te blijven. Het gebruik van de klassieke filmtrucjes (achtergrondprojectie, matte paintings) gaf de film een unieke throwback-kwaliteit mee. Winona Ryder, die voor The Godfather Part III nog noodgedwongen werd vervangen door Coppola's dochter Sofia, speelt Mina Harker, in deze film de reïncarnatie van Dracula's vroegere geliefde.

Gary Oldman (The Dark Knight Rises) wisselt als het titelpersonage vaak van gedaante, maar geeft Dracula in elke vorm iets overgetelijks mee. Keanu “I know where the bastard sleeps” Reeves gaat het als Jonathan Harker minder goed af en stiekem is ook het spel van Anthony Hopkins als Van Helsing vrij cheesy. Toch is de film door het surrealistische sfeertje, zeker wanneer Harker gevangen zit in het kasteel van de graaf, een zeer memorabele vampier-film: daar zorgt enkel de bizarre slaapkamerscène waarin Dracula's bruiden (gespeeld door o.a een jonge Monica Belucci) Harker proberen te verleiden al voor.

04 - Nosferatu: Phantom der Nacht (1979)

Het onofficiële vampier-genre begon in Duitsland en eind jaren zeventig maakte Werner Herzog de cirkel rond met zijn versie van Nosferatu. En er was voor Herzog maar een man die Dracula kon spelen: Klaus Kinski, de licht ontvlambare acteur met wie hij eerder Aguirre, the Wrath of God maakte. Opvallend genoeg bleef Kinski (die later nog met Herzog werkte aan o.a. Fitzcarraldo) tijdens de vier uur durende make-up sessies voor zijn doen zeer rustig. Jonathan Harker wordt in de film gespeeld door Bruno Ganz, bij het grote publiek inmiddels vooral bekend door zijn rol als Adolf Hitler in Der Untergang.

Nosferatu: Phantom der Nacht is uitgegroeid tot een klassieker binnen het genre: een sfeervol eerbetoon aan de originele versie van F.W. Murnau die tegelijkertijd ook uniek genoeg is om op eigen benen te staan. Een gedeelte van film werd geschoten in Nederland, waar de productie een heleboel stof deden opwaaien door aantijgingen van dierenmishandeling. In ons land is Phantom der Nacht helaas moeilijk te verkrijgen. Hij werd ooit opgenomen in een Werner Herzog dvd-verzamelbox, maar die moet het wel doen met enkel de Engelse versie, de originele Duitse taal ontbreekt namelijk op het schijfje.

03 - Interview with the Vampire (1994)

Interview with the Vampire werd onlangs genoemd in ons artikel over het filmjaar 1994, maar dat is niet reden genoeg om hem van deze lijst weg te laten. Het onverfilmbaar geachte boek van Anne Rice, de eerste uit een serie van zes, werd twintig jaar na publicatie toch door Neil Jordan naar het witte doek vertaald. Tom Cruise speelt de hoofdrol als ouwenoude vampier Lestat. Louis De Pointe Du Lac (Brad Pitt) vormde ooit een disfunctionele vampier-familie met Lestat en het jonge meisje Claudia (Kirsten Dunst) en onthult zijn bizarre levensverhaal aan een journalist gespeeld door Christian Slater.

Anne Rice zag de verfilming eigenlijk totaal niet zitten. Haar eerste scriptversie werd tot in den treure herschreven door regisseur Neil Jordan (die zich onlangs weer in het vampier-genre begaf met Byzantium) en pretty boy Tom Cruise leek in de verste verte niet op de Lestat in haar hoofd. Toch herzag ze achteraf haar mening. Nadat de film op video uitkwam omschreef ze hem als "excentriek, extreem en bizar: een weelderig Amerikaans succes". Universal heeft inmiddels de filmrechten op de complete boekenserie van Rice en binnenkort kunnen we dus een gloednieuwe adaptatie verwachten.

02 - Dracula (1931)

Eén van de grootste steunpilaren voor Universal in de jaren dertig was de allereerste Dracula-film van Tod Browning (Freaks). Niet echt gebaseerd op het boek van Stoker, meer op de toneelversie uit die tijd, maar wel gemaakt met toestemming van zijn nabestaanden. De Hongaar Béla Lugosi, die de graaf al speelde op het toneel, gaf voor het eerst gestalte aan een film-Dracula die praatte en officieel mocht luisteren naar de naam Dracula. Samen met Boris Karloff als Frankenstein was Lugosi, na de dood van horrorlegende Lon Chaney, verantwoordelijk voor het succes van de klassieke monster movies.

Zoals wel vaker in die tijd werden de sets van Universal - bekijk hierboven het interieur van het kasteel - 's nachts "uitgeleend" aan een buitenlandse filmcrew, in dit geval een Spaanse, die dan hun eigen versie van de film mochten schieten. De Spaanse acteur die Dracula speelde mocht zelfs de dailies van Lugosi zien om zich te laten inspireren. Lugosi zou, in tegenstelling tot Christopher Lee en Hammer, alle sequels die Universal na het origineel maakte laten schieten. Wel dook hij in 1948 nog een laatste keer op als zijn meest iconische personage in de komische cross-over Abbott and Costello meet Frankenstein.

01 - Nosferatu (1922)

De eerste plaats op dit lijstje is uiteraard ingeruimd voor Nosferatu. De stomme film was in 1922 de eerste, weliswaar onofficiële, adaptatie van het boek dat Bram Stoker schreef in 1897. De kern van het verhaal is hetzelfde, hoewel er veel namen (Dracula heet hier Orlok) en elementen (de setting, het einde) werden aangepast. De nabestaanden van Stoker waren echter nog altijd not amused: middels een rechtszaak werd beslist dat alle bestaande kopieën vernietigd moesten worden. De verantwoordelijke filmstudio ging daardoor financieel kopje onder. En dat terwijl Nosferatu hun eerste film was.

Toch kwamen er weer prints van de film boven water en mede door het unieke verhaal dat eraan vastkleeft groeide Nosferatu uit tot (cult)klassieker, ook al ziet niet iedereen hem als de "beste" prent die voortkwam uit de stroming van Duitse expressionistische films. Mensen bleven praten over de iconische performance van Max Schreck als Orlok, gevoedt door de geruchten dat hij zelf een vampier zou zijn, zoals te zien is in het eerder genoemde Shadow of the Vampire. Die bubbel moeten we helaas laten barsten: naast zijn filmcarrière speelde Schreck ook veel verschillende rollen op het toneel.

We sluiten af met wat overige alternatieve titels: de Dracula-film met Frank Langella uit 1979, Thirst van Chan-wook Park (Stoker), Vampires van John Carpenter, From Dusk Till Dawn, Salem's Lot van Tobe Hooper (te vinden in dit lijstje), Daybreakers, 30 Days of Night, de Blade-trilogie en de (in ieder geval financieel) succesvolle Twilight-serie. Voor de meer komische films kun je kijken naar Dead and Loving It van Mel Brooks, Love at First Bite met George Hamilton en What We Do in the Shadows.