Vijf biopics die je gezien moet hebben

Geplaatst: door Tom van Steensel

Ashton Kutcher is nu in de Nederlandse bioscopen te bewonderen als Apple-oprichter Steve Jobs, terwijl Amanda Seyfried later deze maand te zien is als jaren zeventig porno-pionier Linda Lovelace (foto boven). We zetten vijf andere biopics die je minstens één keer gezien moet hebben op een rijtje...

5 – Lenny (1974)

Wie speelt wie?
Dustin Hoffman had in de jaren zeventig met films als Papillon, All the President's Men en Marathon Man een winning streak van heb ik jou daar. En dan wordt de onorthodoxe biopic Lenny van regisseur Bob Fosse (Cabaret, All That Jazz) zelfs nog wel eens vergeten. Lenny Bruce hield vulgaire tirades op de Amerikaanse podia toen komieken nog gearresteerd konden worden voor obsceen taalgebruik. Hij maakte zo de weg vrij voor performers als George Carlin en Richard Pryor, maar stierf zelf door de vele rechtszaken als straatarme drugsverslaafde. Iets dat de laatste scène waarin Hoffman de rechter smeekt om zijn “woorden” alsjeblieft niet af te pakken des te tragischer maakt.

Wat nog meer kijken?
Bekijk daarna ook zeker Man on the Moon (van Milos Forman) met Jim Carrey als Andy Kaufman, de bizarre komiek wiens stage persona van grote invloed was op Hans Teeuwen. Een biopic over George Carlin staat niet in de planning, wel worden Marlon Wayans, Mike Epps en Eddie Murphy genoemd voor een mogelijke film over het leven van Richard Pryor. Verder wil Russell Crowe zijn regiedebuut maken met een film over Bill Hicks.

4 - Ed Wood (1994)

Wie speelt wie?
Regisseur Tim Burton (momenteel ook bezig met een biopic) maakte wel eens financieel succesvollere films. Zijn (overigens wel door de pers geliefde) flop over B-film regielegende Ed Wood was meer een labor of love. Johnny Depp speelt de titelrol, terwijl Martin Landau met zijn optreden als horroricoon Bela Lugosi als eerste een Oscar won voor het spelen van een werkelijke filmster. Burton legt in de film vooral de veel te optimistische spirit van Wood vast, zonder echt scène op scène waargebeurde voorvallen te recreëren. Met gefabriceerde passages van het kaliber van de onderstaande toevallige ontmoeting tussen Wood en Orson Welles (Vincent D'Onofrio) hoorde je daar echter niemand over klagen.

Wat nog meer kijken?
Regelmatig duiken regisseurs en acteurs op in biopics: onlangs zagen we Anthony Hopkins als Alfred Hitchcock. Eerder vertolkte Geoffrey Rush op briljante wijze Peter Sellers in The Life and Death of Peter Sellers met optredens van John Lithgow als Blake Edwards en Stanley Tucci als Stanley Kubrick. En met al het nieuws van de laatste weken verdient ook Hollywoodland (met Ben Affleck als Superman… sort of) het om even genoemd te worden.

3 - Gandhi (1982)

Wie speelt wie?
Met Gandhi maakte Richard Attenborough een biopic op zo’n epische schaal dat David Lean (die in de jaren zestig zelf dichtbij een verfilming kwam) er bijna jaloers van zou worden. De film over de Indiase peace protester hengelde acht Oscars binnen (waaronder beste film en beste regie) en vestigde ook nog even een wereldrecord: nooit werden zoveel extras (300.000 man) gebruikt als tijdens de korte begrafenis scène waarmee de film opent. En door alle CGI-mogelijkheden van nu zal dat record waarschijnlijk voor altijd blijven staan. Nog indrukwekkender is het spel van Ben Kingsley: de acteur met zowel Brits als Indiaas bloed in de aderen geeft als Gandhi misschien wel zijn beste performance ooit. Samen met zijn rol als Don Logan in Sexy Beast uiteraard.

Wat nog meer kijken?
Attenborough maakte meer biopics, waarvan we Chaplin (met een pré-rehab Robert Downey Jr.) zeker niet onvermeld willen laten. Voor verhalen over andere vrijheidsstrijders verwijzen we je door naar bijvoorbeeld Denzel Washington als Malcolm X, Gael García Bernal en Benicio Del Toro als Che Guevara en (binnenkort) Idris Elba als Nelson Mandela. Verder kun je nog een aantal Amerikaanse presidenten (Richard Nixon, George Bush) bekijken door de ogen van Oliver Stone.

2 - Raging Bull (1980)

Wie speelt wie?
Nadat Rocky eind jaren zeventig ongeveer alle Italiaans-Amerikaanse jongeren een spraakgebrek bezorgde, was er ab-so-luut geen behoefte aan nog een boksfilm. Tenzij Martin Scorsese hem maakt met method man Robert De Niro in de hoofdrol natuurlijk. De regisseur had zelf namelijk nul interesse in boksen en gebruikte de sport vooral als metafoor voor de zelfdestructie van Jake LaMotta. De method madness van zijn acteur is bekend: hij was niet bij de echte LaMotta weg te slaan en won na een intensieve trainingsperiode ook zelf een aantal professionele knokpartijen. “He never left Jake alone, until my husband lost track of reality, started reliving his whole life of a quarter century ago, and left me”, aldus de toenmalige mrs LaMotta.

Wat nog meer kijken?
Een biopic over Mike Tyson (Jamie Foxx wil de rol dolgraag op zich nemen) staat nog in de kinderschoenen, maar in de tussentijd kun je alvast kijken naar real-life boksers in films als The Hurricane (Denzel Washington), Ali (Will Smith) en The Fighter (Mark Wahlberg). Ook Scorsese verfilmde genoeg levensverhalen: van de dalai lama tot en met Howard Hughes. Zijn volgende biopic The Wolf of Wall Street verschijnt begin 2014.

1 - Amadeus (1984)

Wie speelt wie?
Mensen bij wie alles vanzelf lijkt te gaan zijn om gek van te worden. Dat is dan ook precies wat er gebeurt met de Weense hofcomponist Antonio Salieri (F. Murray Abraham) in het Oscarwinnende (acht in totaal) Amadeus van Milos Forman. Tom Hulce (Animal House) mixt als Mozart muzikale genialiteit met uiterst banaal gedrag. De relatie tussen Mozart en Salieri schijnt historisch gezien overigens ongeveer net zo accuraat te zijn als Mel Brooks’ A History of the World: Salieri was lang niet de middelmatige componist die wordt neergezet in de film en de rivaliteit tussen hem en Mozart was nooit zo heftig. Godzijdank zorgt het fictieve aspect vooral voor een verhoging van de amusementswaarde en ook de muziek klinkt er absoluut niet minder indrukwekkend door.

Wat nog meer kijken?
Bekijk voor “die andere grootheid” Gary Oldman in Immortal Beloved. Heb je het niet zo op klassieke muziek? Biopics over latere (vaak drugsverslaafde) muzieklegendes zijn er genoeg: Forest Whitaker als Charlie Parker in Bird, Joaquin Phoenix als Johnny Cash in Walk the Line, Marion Cotillard als Edith Piaf in La Vie en Rose, Jamie Foxx als Ray Charles in Ray and the list goes on and on.