Coming Home

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Elke vijfde van de maand gaat Feng Wanyu (Gong Li) met de bus naar het station. Daar wacht ze, met in haar handen een bord met de naam van haar geliefde, die werd gearresteerd tijdens de Culturele Revolutie. Maar haar wachten is zinloos, want ze herkent de man die haar geliefde was niet langer. Zelfs al zou hij voor haar staan. Coming Home, de nieuwe film van Chinees grootmeester Zhang Yimou, toont de wanhopige pogingen van een man terug te keren in een leven waarin hij niet meer wordt erkend.

Zhang Yimou stond aan de wieg van de Vijfde Generatie, de groep filmmakers die opkwam direct na de Culturele Revolutie. In het Westen maakte hij naam met visueel indrukwekkende martial arts-epossen House of Flying Daggers en Hero, maar hij brak door met zijn (en Gong Li’s) debuut Red Sorghum, waarin hij indringend de nachtmerrie van de Japanse bezetting verbeeldde, en maakte vervolgens een reeks films die werd verbannen in zijn thuisland.

Coming Home begint met spitzen en geweren. De Culturele Revolutie van Mao is in volle gang en de loyale Dan Dan (Zhang Huiwen) hoopt de hoofdrol te krijgen in een voorstelling ter verheerlijking van de Partij. Maar ze wordt tegengewerkt door de ‘zonden’ van haar vader, die werd gearresteerd toen zij nog klein was en nu ontsnapt is. Terwijl buiten de slagregens slaan en in het theater wordt gezongen met het rode boekje fier in de hand, doet deze Lu Yanshi (Chen Daoming) een poging thuis te komen.  

Nadat hij opnieuw gearresteerd wordt springt de film een aantal jaar in de tijd. De Culturele Revolutie is voorbij en de politiek gevangenen gerehabiliteerd. Lu Yanshi keert opnieuw terug naar huis. Wanneer hij voor de deur staat hangt daar een briefje: ‘doe de deur niet op slot.’ Binnen hangen nog meer briefjes, en wanneer Wanyu thuiskomt, jaagt ze Yanshi het huis uit als een vreemde. Hij neemt noodgedwongen zijn intrek aan de overkant van de straat en onderneemt vanuit daar, met de hulp van zijn dochter, een reeks pogingen terug te keren naar haar, naar het leven waar hij zo ruw uit werd weggesneden, eerst door de overheid en nu door haar geheugen.

Het zwaartepunt van Coming Home ligt, anders dan het boek waarop het gebaseerd is, bij het terugkeren. Dat boek, The Criminal Lu Yanshi van Yan Geling, richt zich ook op zijn gevangenschap en de harde periode van de Culturele Revolutie. In een interview met The Wall Street Journal sugereerde Yan dat dit verschil wellicht te wijten is aan de censuur in China. Zelf refereerde Zhang ook aan die censuur in een interview met Variety. "But even when I am forced to compromise", zegt hij, "I ask myself, 'What was the original thing that made me want to make the movie to begin with?' And I try to insist on preserving that thing."

Coming Home is daardoor een zeer indirecte film, die net iets teveel sleept en herhaalt, maar ons tegelijk uitdaagt voorbij het oppervlak, dat tragische liefdesverhaal, te kijken. Want dit is een film in vermomming en het is aan ons om te ontdekken wat achter het masker schuilt. De psychogene amnesie waar Wanyu aan lijdt, waarbij door een trauma specifieke stukken uit het geheugen zijn geslagen, staat ook voor het stuk geschiedenis waarover nog steeds in veel kringen in China nauwelijks wordt gepraat.

En het zijn precies die witte vlekken, die door de censuur in stand worden gehouden, waarmee Zhang zijn verhaal vertelt. Zoals Yan zegt: "Zhang makes us realize that some memories have been filtered out and helps us imagine what those memories might be." Zo toont Zhang het repressieve bewind van de Culturele Revolutie juist in de afwezigheid ervan en verbergt hij in het geheugenverlies van Wanyu de sleutel tot herinnering. 

Trailer