Ex_Machina

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Soms zijn er films die net vijf of tien minuten eerder hadden moeten eindigen. Ex_Machina is zo een film. Het slotakkoord van Alex Garland’s regiedebuut maakt de cirkel net te rond en doet daarmee een deel van het zo zorgvuldig opgebouwde mysterie teniet. Dat neemt niet weg dat de film, die er onlangs tijdens Imagine Film Festival met de publieksprijs vandoor ging, genoeg interessants te bieden heeft.

In de documentaire Mechanical Love is te zien hoe Japans robotspecialist Hiroshi Ishiguro een humanoïde robot naar zijn eigen gelijkenis heeft gemaakt. Hij laat de robot kennis maken met zijn dochtertje om te kijken of zij erop zal reageren zoals ze op haar vader zelf reageert. Het meisje staat in een klinische ruimte tegenover de robot die sprekend op haar vader lijkt, maar haar vader niet is, en huilt. Test gefaald. Een vergelijkbare test vormt het hart, of moeten we zeggen de bedrading, van Ex_Machina.

De steenrijke internetmagnaat Nathan (Oscar Isaac) vliegt een van zijn medewerkers met een smoes naar zijn privé-eiland. Daar blijkt dat deze Caleb (Domhnall Gleeson) zal deelnemen aan een zogeheten Turingtest, waarbij wordt onderzocht of een machine menselijke intelligentie kan vertonen. In dit geval is die machine Ava (Alicia Vikander), een robot waarvan Caleb al snel merkt dat ze minstens zijn gelijke is en misschien nog wel meer.

Daarmee gaat Ex_Machina over de vraag wat ons mens maakt. Het vermogen een grapje te maken? Het vermogen te verlangen? Of misschien het feit dat we worden voortgestuwd door de evolutie? In de documentaire Technocalyps van Frank Theys is een softwareprogramma te zien waarin kubusvormige figuurtjes zijn geprogrammeerd om zo snel mogelijk bij een vierkantje te komen. Na verloop van tijd viel een van de twee figuurtjes uit zichzelf de ander aan nog voor ze bij het vierkantje waren. Het figuurtje was geëvolueerd.

Als zelf ons meest primaire instinct, de wil te overleven, kan worden geprogrammeerd wat zegt dat dan over ons? Worden we misschien niet gedefinieerd door vooruitgang, maar door ons ‘vermogen’ ten koste van onszelf te falen? Door naar de fles te grijpen zoals Nathan doet of, zoals Caleb,  gefopt te worden door onze driften?

Want Ava mag dan overduidelijk robot zijn (we zien de bedrading), ze praat, beweegt en heeft het gezicht en postuur van een vrouw. Een mooie vrouw. En daarmee wordt de inzet opgeschroefd. Deze film gaat niet enkel over de verhouding tussen mens en A.I., maar minstens zozeer over die tussen man en vrouw.

Zo stopt Garland zijn film bomvol ideeën, verpakt in de complexe dialogen tussen Caleb en Nathan en de sessies van Caleb met Ava. Dat hij daarbij de kijker niet kwijtraakt is voor een aanzienlijk deel te danken aan de sterke acteerprestaties. Gleeson balanceert knap tussen naïef en berekenend en Isaac weet de aardsheid van zijn personage een heerlijk duister randje te geven. Maar vooral Vikander is magnetisch als de robot Ava. Net als Caleb worden we als toeschouwer door haar verleid te speuren naar een glimp van menselijkheid, van feilbaarheid.

Ex_Machina is Garland’s regiedebuut, maar hij is zeker geen groentje in de filmwereld. Zowel zijn debuutroman The Beach als opvolger The Tesseract werden verfilmd en hij schreef scenario’s voor onder meer 28 Days Later en Never Let Me Go. Hij toont zich nu, met het trage tempo en de mooi gepolijste vormgeving van Ex_Machina, een zekere en gecontroleerde regisseur, maar vooral ook een filmmaker die durft zijn film te bouwen op ideeën.  

Trailer