Fijne Filmklassieker: Casablanca

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Voor een rubriek die (bijna) wekelijks terugkijkt op de allerbeste films ooit gemaakt, is het eigenlijk schandalig dat het tot aflevering 121 heeft moeten duren vooraleer we aan Casablanca zijn toegekomen. Want als er één film is die het predikaat 'klassieker' verdient, dan is het wel dit meesterwerk uit 1942. Een film die alle genres overstijgt en zelfs ruim zeventig jaar na de release nog steeds tot de meest geliefden aller tijden behoort.

De plot zal na al die jaren bij iedereen bekend zijn. Halverwege de Tweede Wereldoorlog runt de stoere Amerikaan Rick Blaine (Humphrey Bogart) zijn eigen kroeg in de Marokkaanse stad Casablanca. Hij heeft een schimmig verleden, waardoor hij niet kan terugkeren naar zijn geboorteland. In Rick's Café probeert hij er daarom maar het beste van te maken. Zijn tent vormt een soort safe zone, waar zowel de Duitsers, Fransen als verzetsleden graag komen. 

Na de moord op twee Duitse koeriers, blijken er twee visa's te zijn gestolen waarmee de bezitter zonder problemen het land kan ontvluchten. Door stom toeval belanden ze in Ricks handen. Wat hij niet weet is dat de visa's eigenlijk zijn bedoeld voor verzetsheld Victor Laszlo (Paul Henreid) en zijn vrouw Ilsa (Ingrid Bergman). Ilsa en Rick hebben echter een voorgeschiedenis, die de kop opsteekt als de twee elkaar voor het eerst in jaren weer zien. 

Het scenario van Casablanca, dat een perfecte mix is van drama, comedy en thriller, werd door het Writers Guild of America al eens het beste allertijden genoemd. Behalve de briljante plot, zijn ook de dialogen geweldig geschreven. Casablanca is waarschijnlijk een van de meest quotable films ooit gemaakt. Van het immer toepasbare 'Here's looking at you kid' tot 'We'll always have Paris' tot de beroemde laatste woorden 'I think this is the beginning of a beautiful friendship.' Onverwoestbaar.

Hoewel de film zich voor zeker driekwart in het café afspeelt en de beeldvoering vrij sober is, weten Curtiz en de zijnen hun film toch vol te stoppen met mooie plaatjes. Let alleen al op het prachtige gebruik van schaduwen, of op hoe het beeld steeds lijkt te vertroebelen als we Bergman zien. De speciale effecten (denk daarbij vooral aan vliegtuigen) zijn daarentegen hopeloos ouderwets, maar door hun minimale aanwezigheid stoort dat nauwelijks. In tegenstelling tot veel films uit dezelfde periode, is het tempo van Casablanca in elk geval niet achterhaald. Zeker de bomvolle scènes in Rick's café zijn snel, humoristisch en ontzettend levendig.

Casablanca werd gedraaid en uitgebracht op het hoogtepunt van de Tweede Wereldoorlog. De mistroostigheid spat dan ook bijna van het scherm. Extra logisch als je weet dat een groot deel van de cast bestaat uit (joodse) acteurs die gevlucht zijn voor het Nazi-regime. De tranen die over de wangen rollen zijn dan ook echt, als tijdens een beroemde scène een aantal bezoekers van Rick's café de Marseillaise inzetten om daarmee het Duitse volkslied te verstommen. Een beeld dat ook ruim zeventig jaar later nog voor koude rillingen zorgt.

Hoewel de makers van de film zich, net zoals het hoofdpersonage, zo min mogelijk met de oorlog lijken te willen bemoeien, eindigt Casablanca toch met een luide steunbetuiging voor Amerikaanse deelname aan diezelfde oorlog. En dat terwijl de film werd opgenomen vóór de landing van de eerste Amerikaanse troepen in Afrika. In die laatste momenten beseft zelfs de stoïcijnse Rick namelijk dat het lief en leed van drie individuen niets voorstelt voor het grotere plaatje en dat hij Laszlo daarom maar beter kan laten vertrekken. Omdat de opstand tegen de Nazi's belangrijker is dan wat dan ook.  

Voor zowel Humphrey Bogart als Ingrid Bergman was Casablanca de springplank naar het sterrendom en het is niet moeilijk om te zien waarom. Bogart is compleet geloofwaardig in de rol van Rick, een man die aan de buitenkant stoïcijns en cool is maar van binnen gevoelig en onzeker. Ilsa had eenvoudig een saai meisje in nood kunnen zijn, maar Bergman maakt van haar een volwaardig en realistisch personage dat opgesloten zit tussen twee geliefden. Met haar waterige, grote ogen weet ze ieders hart te winnen.

Naast die twee acteerkanonnen draaft een heel leger aan memorabele bijrolspelers op. De immer vermakelijke Claude Rains is waarschijnlijk het sterkst, als de grappig Franse officier Renault, die zowel bij de Duitsers als bij het verzet geliefd wil blijven. Maar ook Peter Lorre (20,000 Leagues under the Sea) en Paul Henreid zijn geweldig als respectievelijk de onfortuinlijke verzetstrijder Ugarte en de charismatische verzetsleider Laszlo.

Ik geloof niet dat er zoiets is als de perfecte film, maar Casablanca komt verdomd dicht in de buurt. Een film met een geweldig scenario, oprechte emoties, prachtige personages en fenomenale acteurs. Het is praktisch onmogelijk om ook maar één minpunt in dit meesterwerk te ontdekken. Casablanca is met recht de klassieker onder de klassiekers.

Trailer