Fijne Filmklassieker: Diabolique

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Na jaren in de marge, krijgt Halloween ook in Nederland de laatste tijd steeds meer voet aan de grond. Van griezelevenementen in attractieparken tot verkleedpartijen en themafeesten. En waarom zouden wij dan achterblijven? Daarom, speciaal ter ere van Halloween, staat de Fijne Filmklassieker vandaag volledig in het teken van wat nog altijd een van de spannendste films ooit gemaakt is: Diabolique.

Deze onvolprezen thriller speelt zich af op een kleine Franse kostschool, die gerund wordt door de agressieve en tirannieke Michel. Eigenlijk is niet hij, maar zijn fragiele vrouw Christina de eigenaar van de school, maar dat deert hem niet om met harde hand te regeren over zowel de leerlingen als zijn personeel. Heel de school, inclusief Christina, weet ook dat Michel een affaire heeft met lerares Nicole. In plaats van elkaar te haten, hebben de twee vrouwen juist een sterke band. Ze voelen zich allebei namelijk evenveel slachtoffer. Regelmatig staan ze door toedoen van Michel met een blauw oog voor de klas.

Na de zoveelste mishandeling besluiten de twee dames echter dat het genoeg is geweest. Nicole overtuigt de angstige Christina ervan dat ze Michel uit de weg moeten ruimen. Schoorvoetend gaat zij akkoord. Ze lokken hem tijdens een vakantieweekend naar een klein huisje ver weg van de bewoonde wereld en vergiftigen hem. Niet in staat om zich te verzetten, verdrinken ze Michel vervolgens in bad. Het lichaam dumpen ze daarna in het zwembad van de school. Als het lijk later boven komt drijven, zal iedereen denken dat het ongeluk is geweest. 

Bijna alles verloopt volgens plan, behalve dan dat dat lichaam maar niet boven komt drijven. Als de politie het zwembad even later laat leeglopen, blijkt dat de overblijfselen van Michel verdwenen te zijn. Terwijl de leerlingen grapjes maken over meneer Michel die niet is komen opdagen, gaan de lessen gewoon verder. Als één klein jongetje vervolgens zegt Michel gezien te hebben op het schoolplein, draait Christina langzaam maar zeker door. 

Als regisseur Clouzot hier één ding goed doet, dan is het wel het neerzetten van een perfecte sfeer. Dat begint al met de onheilspellende openingscredits. Daarna worden de belangrijkste personages op de kostschool rustig geïntroduceerd, maar er blijft constant spanning in de lucht hangen. Elk moment kan er wat naars gebeuren, of lijkt Christina in elkaar te kunnen zakken. Alle andere personages lijken dan ook boven haar uit te torenen. Alsof ze tegen iedereen opkijkt en altijd het onderspit zal delven. 

Door die sterke sfeer, z'n moordmysterie en zijn nagelbijtende spanning wordt Diabolique regelmatig de beste Hitchcock genoemd die Hitchcock niet zelf heeft gemaakt. Naar verluidt was Clouzot Hitch ook maar net te snel af met het verwerven van de rechten op het boek waarop de film gebaseerd werd. Amper een uur nadat alle papieren getekend waren, zou Hitchcock met de auteur aan de lijn hebben gehangen. Speciaal voor de Brit zou diezelfde auteur even later overigens helpen schrijven aan diens Vertigo.

Achteraf is het maar goed dat Diabolique niet naar Hitchcock is gegaan. In zijn huidige vorm is de film nagenoeg perfect en bovendien een stuk duisterder en negatiever over de mens dan je bij Hitchcock zou verwachten. Zijn Psycho wordt wel eens bestempeld als de eerste grote horrorfilm, maar die titel zou Diabolique ook niet misstaan. En die film kwam bovendien vijf jaar eerder.

Het zou bovendien zo zijn dat een boze vader een brief heeft gestuurd aan Hitchcock na het uitkomen van Psycho. Door die film durfde zijn dochter niet langer onder de douche, terwijl ze door Diabolique al jaren niet meer in bad durfde. De regisseur zou daarop hebben geantwoord dat de dochter voortaan maar naar de wasserette moet gaan.

Véra Clouzot, de vrouw van de regisseur, heeft de zwaarste taak als de bange Christina. Hoewel ze soms wat op de zenuwen gaat werken, is ze overtuigend en een belangrijke vertaalbuis voor het publiek. Vijf jaar na de opnamens van de film stierf ze aan een hartaanval, terwijl haar personage in deze film ook aan hartkwalen lijdt. Simone Signoret en Paul Meurisse zijn daarnaast sterk als respectievelijk Nicole en Michel. Vooral de manier waarop Meurisse constant dreiging uitstraalt verdient een groot compliment. Charles Vanel is daarnaast te zien in een tamelijk briljante bijrol als inspecteur.

Laat je door de leeftijd of de vreemde taal absoluut niet tegenhouden om dit onvervalste meesterwerk eens te proberen. Het zegt veel dat een origineel van precies 60 jaar oud veel spannender en beter is dan de remake uit 1996 met onder meer Sharon Stone. Dit is namelijk zonder twijfel een van de beste en meest invloedrijke thrillers ooit gemaakt.

Trailer