Fijne filmklassieker: Ghostbusters

Beoordeling:

Geplaatst: door Tom van Steensel

Met ruim 900.000 dislikes is de eerste trailer voor Ghostbusters zowat de slechtst beoordeelde trailer op YouTube. Toch zou er met het komische talent van onder meer Melissa McCarthy, Kristen Wiig, Kate McKinnon en Leslie Jones op zijn minst een vermakelijke film uit moeten komen rollen. Drie van de vier dames komen bovendien uit de kweekvijver waar ook Bill Murray en Dan Aykroyd, de sterren uit de originele film waar we deze week op terugblikken, groot werden.

Met die kweekvijver bedoelen we uiteraard de inmiddels ruim veertig jaar oude sketch-show Saturday Night Live. Castlid Dan Aykroyd, net als zijn vader en zijn grootvader een expert op het gebied van het paranormale, schreef het eerste concept voor Ghostbusters dan ook met rollen voor zijn Blues Brothers-collega John Belushi en SNL-ster Eddie Murphy (Trading Places) in het achterhoofd. De plannen voor de verfilming liepen echter stuk toen feestbeest Belushi begin jaren tachtig overleed aan een overdosis.

In de toekomstwereld van dat eerste concept waren de Ghostbusters vanaf de opening al ingeburgerd in de maatschappij en vergelijkbaar met de politie en de brandweer. De toon was veel minder komisch en de groene veelvraat Slimer, later door Aykroyd de "ghost of John Belushi" genoemd, was lang niet zo onschuldig. Regisseur Ivan Reitman, ook producent van wat David Cronenberg-horrorfilms als Rabid en Shivers, overtuigde Aykoyd om samen met Harold Ramis (Groundhog Day) het script te herschrijven.

Ondanks de vervolgens wat lichtere toon en het hedendaagse New York als setting, was Ghostbusters eigenlijk nog steeds niet echt bedoeld voor kinderen. Voordat er wordt rondgesjouwd met proton packs draait de film om drie volwassen mannen met volwassen problemen. Ray Stantz (Aykroyd), Egon Spengler (Ramis) en Peter Venkman (Murray) zijn werkzaam op de universiteit, maar nadat ze van campus worden afgetrapt worden ze min of meer gedwongen om een eigen bedrijf op te zetten.

Dat bedrijf is een verdelgingsdienst voor mensen die last hebben van geesten; Stantz is daarbij het hart, Spengler is het brein en de door Murray gespeelde Venkman is uiteraard de mond. Hun firma komt wat moeilijk op gang, maar wanneer een hotel op een vrij onorthodoxe wijze spookvrij wordt gemaakt en een eerste echt klant (Sigourney Weaver, die na het bloedserieuze Alien snakte naar een rol in een komedie) zich aandient, komt er schot in de zaak. De Ghostbusters moeten zelfs extra personeel aannemen in de vorm van de door Ernie Hudson gespeelde Winston Zeddmore.

Waar de bureacratische rompslomp die komt kijken bij het opzetten van een eigen bedrijf kinderen weinig geïnteresseerd zal hebben, sprak het jagen op spoken met laserschietende proton packs de jeugdige kijkers meer tot de verbeelding. Ramis kreeg tot zijn eigen verbazing na de release telefoontjes van leraren die dolgelukkig waren met de film; de kinderen op de schoolpleintjes waren niet langer met elkaar aan het vechten, maar deden nu juist harmonieus de Ghostbusters na. Gelukkig wel zonder sigaret in de mondhoek, want de Ghostbusters paffen wat af in het eerste deel. Toen mocht het nog.

Toch hebben de personages in de film misschien nog wel meer last van overheidsbureaucratie dan van spoken. Het is namelijk de door William Atherton (een paar jaar later al even slijmerig als journalist in Die Hard) gespeelde Walter Peck, een afgevaardigde van de milieubescherming, die het leven van de spokenjagers pas echt tot een hel maakt. En tegen de arrogantie van dat soort autoritaire figuren aanschoppen, daar hadden Murray en kornuiten na onder meer de golfelite in Caddyshack en de legerleiding in Stripes inmiddels zichtbaar plezier in gekregen.

Bill Murray is misschien wel de belangrijkste schakel binnen de cast. Waar de personages van Ramis en Aykroyd veel vakjargon voor hun rekening nemen, mag Venkman de sceptische houding van de kijker vertegenwoordigen. Er zijn maar weinig scènes, misschien wanneer waarin hij oog in oog komt met Slimer, die hij zonder ironie speelt. Al vanaf de eerste scène balanceert Murray moeiteloos op de dunne scheidingslijn tussen onuitstaanbaar en innemend. Hij is ook de enige ghostbusters met een love interest; de relatie tussen Spengler en receptioniste Janine Melnitz (Annie Potts) wil nooit echt van de grond komen, waarna zij in de sequel maar werd gekoppeld aan accountant Louis Tully (Rick Moranis).

Ghostbusters was in de jaren tachtig een uniek fenomeen; een komedie op epische schaal die bewees dat humor en special effects best samen kunnen gaan. Het type film waarvan er de laatste decennia eigenlijk niet eens zoveel meer gemaakt worden. Reitman zelf probeerde het lang na Ghostbusters II nog met het helaas vrij matige Evolution. Een film als Galaxy Quest, met ook een hoofdrol voor Sigourney Weaver, werd alweer wat beter ontvangen, maar de sci-fi komedie die de vergelijking met Ghostbusters nog het best doorstaat is de originele Men in Black-film van Barry Sonnenfeld.

Toen de film het goed bleek te doen onder de jongeren, Ghostbusters stond bij elkaar liefst dertien weken lang op de nummer 1 plek in de Amerikaanse box-office, kwam er een golf van merchandise waar Star Wars en Jurassic Park nog een puntje aan konden zuigen. Geholpen door ook de latere tekenfilm werden het speelgoed, de dekbedden en de broomdtrommels door iedereen gekocht. Alles waar de merknaam Ghostbusters op te lezen was moest aangeschaft worden, wat tevens tot gevolg had dat veel kinderen ook spullen van het losstaande Ghostbusters van Filmation in huis haalden.

Het mag sowieso een klein wonder heten dat een film slechts één sequel kreeg. Na de matige ontvangst van deel twee had vooral Murray geen trek meer in een derde deel, hoewel Aykroyd hem jarenlang over probeerde halen. Die periode duurde zo lang dat een film over het traject naar de nooit gemaakte derde film bijna net zo interessant zou zijn. Een soort Ghostbusters III: The Search for Murray, om in Star Trek-termen te praten. Zo nam hij tijdens de Scream Awards wel weer verkleed als Ghostbuster een award voor Zombieland in ontvangst. Maar hoe ironisch dat bedoeld was weet je nooit met Murray.

Toch bestaat er wel een soort van derde Ghostbusters-film met de originele cast. Alleen verscheen deze nooit in de bioscoop en zelfs niet op video. Hij kwam namelijk enkel uit als videogame op PC, X-Box 360 en Playstation 3. Bijna alle acteurs, dat is inclusief Bill Murray, verleenden hun stemmen aan het spel, waarvoor de verhaallijn werd geschreven door Aykroyd en Ramis zelf. De plot bevat ook wat elementen uit Aykroyds script voor de derde film Ghostbusters in Hell en wanneer je alle cut-scenes achter elkaar zet kun je er met een klein beetje fantasie een volwaardige afsluiter met de originele cast van maken.

Een echte derde bioscoopfilm met de oude garde zullen we, zeker na de dood van Harold Ramis, nooit meer gaan zien. Daardoor zal Ghostbusters voor de meeste mensen gecementeerd blijven in de jaren tachtig. De special effects blijven, op een aantal stop-motion shots van de hellehond na, ook anno nu nog prima overeind. De theme-song van Ray Parker Jr. is, samen met Beverly Hills Cop, het meest herkenbare deuntje van dat decennium. Overigens was 1984 sowieso een topjaar voor komische horrorfilms; op precies dezelfde dag verscheen ook het tegelijkertijd opgenomen Gremlins in de bios.

De grote hamvraag is dan of een mindere sequel of remake afbreuk doet aan een latere kijkbeurt van een klassieker. Rocky, Jaws, Psycho, uiteindelijk moesten ze er allemaal aan geloven en kregen ze een reeks mindere vervolgfilms. Maakt dat de originele film slechter? Niet echt, en wat dat betreft blijft ook Ghostbusters voor eeuwig kijkbaar, ongeacht hoe de nieuwe reboot er uiteindelijk uit komt te zien.

Trailer