Fijne Filmklassieker: High Fidelity

Beoordeling:

Geplaatst: door Jochem Geerdink

Met Brooklyn schreef Nick Hornby, na An Education en Wild, zijn derde scenario op rij waarvoor de Engelsman de nodige nominaties, waaronder die voor Oscar voor beste bewerkte script, én prijzen in ontvangst mocht nemen. Bijna twintig jaar geleden 'debuteerde' hij in 1997 al met Fever Pitch, een script dat Hornby baseerde op zijn vijf jaar eerder verschenen gelijknamige boek. Die film met Colin Firth in de hoofdrol - die overigens in 2005 een Amerikaanse remake kreeg met Jimmy Fallon en Drew Barrymore - opende voor de Britse schrijver de deur naar Hollywood. Landgenoot Stephen Frears verfilmde namelijk drie jaar later voor het aan Disney gelieerde Touchstone Pictures Hornby's in 1995 verschenen roman High Fidelity, onze Fijne Filmklassieker van deze week.

In tegenstelling tot het boek van Hornby speelt High Fidelity zich niet af in Noord-Londen, maar in de Amerikaanse metropool Chicago. Daar bestiert dertiger Rob Gordon (John Cusack) platenzaak Championship Vinyl, samen met zijn eigenzinnige personeelsleden Barry (Jack Black) en Dick (Todd Louiso). Of zoals Rob ze noemt "de musical moron twins". Beiden zijn in bezit van een contract voor drie dagen per week, maar alle dagen aanwezig in de platenzaak omdat muziek nu eenmaal hun leven is. De drie elitaire muzieksnobs dringen niet alleen hun eigen smaak op aan de klanten, ze zeiken deze ook af wanneer hun voorkeur niet matcht met die van de consument. Alleen hun smaak deugt, die van een ander is per definitie ruk. Hilarisch is bijvoorbeeld de scène waarin een man het slijmerige I Just Called To Say I Love You van Stevie Wonder wil kopen. Volgens Barry een nummer dat gezien moet worden als misdaad tegen de mensheid.

Daarnaast zijn Rob, Dick en Barry ook dol op lijstjes. Regelmatig maken ze een top 5 lijstje van nummers die horen bij een bepaalde gebeurtenis of gevoel. Ook richt Rob zich regelmatig tot de kijker - het zogenoemde doorbreken van de vierde muur - om hen deelgenoot te maken van zijn gevoelens en lijstjes. Rob is namelijk net gedumpt door zijn vriendin Laura (Iben Hjejle), die vervolgens is ingetrokken bij haar nieuwe vriend (Tim Robbins). Het leidt ertoe dat Rob zich afvraagt waarom het toch altijd misgaat in zijn relaties. Hij besluit contact te zoeken met enkele van zijn exen om een antwoord op die vraag te krijgen.

High Fidelity is in essentie eigenlijk gewoon een romantische komedie, maar dan wel een verdomd vermakelijke. Met bovendien een heerlijke soundtrack, in de film zijn niet minder dan 59 verschillende songs te horen. En daarmee speelt muziek eigenlijk ook gewoon een (de?) hoofdrol. "Wat was er eerst: de muziek of de misère?", vraagt Rob zich op zeker moment in de film af, terwijl hij recht in de lens kijkt. "Mensen maken zich druk over het feit dat kinderen met wapens spelen of gewelddadige video's kijken en daardoor zelf ook gewelddadig worden. Maar niemand maakt zich zorgen over jongeren die luisteren naar duizenden, letterlijk duizenden songs over gebroken harten, afwijzing, ellende en verlies. Luisterde ik naar popmuziek omdat ik me klote voelde, of voelde ik me klote omdat ik naar popmuziek luisterde?"

De reden dat High Fidelity zo goed werkt is het simpele feit dat iedereen wel een Rob kent, of misschien zelf wel een Rob is (geweest). Het is een film over liefde, het meest universele thema. Tussen man en vrouw, maar ook voor muziek. En de verschillende manieren waarop mannen en vrouwen die liefde uiten en beleven. Zo kunnen mannen oeverloos discussieren over triviale feitjes, terwijl vrouwen zich daar amper druk om maken. Het leidt ook tot wrijving tussen Rob en Laura wanneer hij zich nog precies herinnert welk liedje hij draaide toen ze voor zijn dj-booth verscheen - Got To Get You Off My Mind van Solomon Burke - en zij met moeite alleen nog de titel weet. Iets dat Rob eigenlijk niet vindt kunnen. Een terugkerend thema van Hornby trouwens, ook in Fever Pitch zit een vergelijkbare discussie. Maar dan over voetbal.

Toen Hornby's roman in 1995 verscheen, was Touchstone Pictures er als de kippen om zich te verzekeren van de filmrechten. Cusack werd aan het project verbonden als hoofdrolspeler, co-scenarist en -producer. Samen met zijn schrijfpartners D.V. DeVincentis en Steve Pink - het trio werkte eerder samen aan Grosse Point Blank - besloot hij dat de film zich in Chicago moest afspelen. De reden daarvoor was even simpel als begrijpelijk: de drie kenden die stad veel beter dan Noord-Londen. "Toen ik het boek las, zag ik direct de locaties voor me. De school waar Rob vanaf werd getrapt en de club waar hij vervolgens dj werd. Maar ik herinnerde me ook gelijk twee platenzaken uit mijn jeugd waar een Rob, Dick en Barry werkten", zei Cusack daar jaren later over in een interview. Toen DeVincentis, Pink en Cusak hun eerste versie van het script inleverden bij studiobaas Joe Roth, kreeg de film gelijk groen licht.

Als regisseur werd Frears benaderd, die na het lezen van het boek aanvankelijk wel zijn twijfels had. Hij vond de roman van Hornby absoluut vermakelijk, maar kon zich moeilijk identificeren met het verhaal. "Het gaat over een heel andere generatie dan de mijne", liet de Brit rond de release van High Fidelity in 2000 optekenen in de Engelse kwaliteitskrant The Guardian. Hij besloot de klus uiteindelijk toch aan te nemen, omdat ie graag weer met Cusack wilde werken. Tien jaar eerder deden ze dat al eens voor - het door Martin Scorsese geproduceerde - The Grifters.

Frears castte de Noorse Hjejle als vrouwelijke hoofdpersoon nadat hij haar tijdens het filmfestival van Berlijn zag in Mifune's Last Song. Maar één van zijn grootste bijdragen aan de film was, volgens eigen zeggen, het aan boord houden van Jack Black als Barry. "Jack is een ongeleid projectiel, maar toch haalde ik hem twee keer terug. Omdat ik in hem geloofde." We kunnen de regisseur daar alleen maar dankbaar voor zijn, Black speelt in High Fidelity één van zijn beste rollen uit zijn kleurrijke carrière. Het was ook Frears die uiteindelijk besloot tot het veelvuldig doorbreken van de vierde muur door hoofdpersoon Rob. De drie scenaristen hadden daar lange tijd zo hun twijfels over, uiteindelijk hakte de regisseur de knoop door.

Buiten dat de film zich afspeelt in Chicago, blijft High Fidelity uiteindelijk bijzonder trouw aan het boek. Tot grote vreugde van Hornby, die rond de release van de film vertelde dat hij "niet had verwacht dat de film zo trouw aan mijn boek zou blijven". Sterker, volgens de schrijver had hij bij het zien van de film "regelmatig het idee dat ik naar een film keek waarin John Cusack mijn boek leest". Een betere aanprijzing om deze film (nog) eens op te zetten, kun je eigenlijk niet krijgen. Maar vooruit, ook wij doen een duit in het zakje: High Fidelity is een must see voor iedereen die van popmuziek houdt.

Trailer