Fijne Filmklassieker: Sunset Boulevard

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Dat de legendarische Billy Wilder ook wel The Great Cynic wordt genoemd, heeft met een aantal dingen te maken. Met het gitzwarte mensbeeld dat hij schetste in Double Indemnity bijvoorbeeld. Maar toch vooral met de duistere kant die hij van zijn eigen filmindustrie liet zien in het fenomenale Sunset Boulevard. 65 jaar na de release kijken we nog eens terug op een van de sterkste film-noirs ooit gemaakt.

De overgang van de stille films naar de geluidsfilm heeft in Hollywood een impact gehad die nu bijna niet meer voor te stellen is. Van het ene op het andere moment werden compleet andere kwaliteiten van acteurs verwacht en waren de grootste sterren ineens hun status kwijt. Nu maar hopen dat er niet net zoiets gebeurt met de opmars van 3D...

Een kleine negentig jaar na het uitkomen van  The Jazz Singer, de eerste geluidsfilm, is het de gewoonste zaak van de wereld dat Hollywood naar de stille periode en naar zichzelf knipoogt en wat zelfkritiek heeft. Kijk maar naar Birdman, The Artist en What Just Happened?. Hoe anders was dat aan het begin van de jaren '50. Als er al een kijkje in de keuken werd gegeven, dan was het in techni-color verheerlijkingen als Singin' in the Rain. Toen Billy Wilder in 1950 de duistere achterkant van Hollywood liet zien in Sunset Boulevard, zagen veel collega's dat als een brutale steek in de rug.

'This is a Hollywood story about the people who make the films. The little ones, that you never hear of', verzekert William Holden ons al vroeg in de film. Hij speelt Joe Gillis, een scenarioschrijver die maar niet aan de bak kan komen. Keer of keer probeert hij bij de grote studio's binnen te komen, maar het lukt hem maar niet. Op de terugweg van weer een mislukte pitch, ziet hij twee mannen die zijn auto vanwege zijn torenhoge schulden in beslag komen nemen. Gillis slaat op de vlucht en parkeert zijn auto in de garage van een groot landhuis aan Sunset Blvd.

De bewoonster van de kapitale villa is Norma Desmond (Gloria Swanson), een voormalig ster uit de stomme film die in de vergetlheid is geraakt. Als ze er achter komt dat Gillis schrijver is, biedt ze hem aan een nieuwe film voor haar te pennen die haar grote come-back moet betekenen. Het duurt echter niet lang voordat Gillis financieel volledig afghankelijk is van Desmond en voordat zij verliefd om hem wordt. Intussen wordt Desmond hoe langer hoe krankzinniger, terwijl Gillis in het geheim ook aan zijn eigen films en liefdesleven blijft werken. 

Lees ook onze bespreking van Wilders The Apartment

De manier waarop Hollywood hier volgens Wilder met gevallen sterren omgaat, kon bij zijn collega's niet op veel waardering rekenen. Volgens de overlevering stormde Louis B. Mayer, destijds de grote baas van studio MGM, na de galapremiere van Sunset Boulevard op Wilder af. De arrogante regisseur moest met pek en veren het land uit worden gezet omdat hij zijn vak en zijn collega's zó in discrediet had gebracht. Wilder zou niet onder de indruk zijn geweest van de tirade en hebben gereageerd met een onderkoeld 'fuck you'. 

Hoe het ook zij, een reclamestunt voor de filmindustrie is Sunset Boulevard in elk geval niet. Wie wat wil bereieken moet jarenlang hard werken en wordt vaak niet eens beloond. Wie zijn beste tijd gehad heeft, wordt direct bij het grof vuil gezet en vergeten. In Hollywood telt alleen het succes van dit moment. Wat helpt om dat gevoel oprecht over te brengen, is dat Gloria Swanson ook écht een ster is uit de periode van de stille film die haar baan verloor door het geluid. Als iemand kan weten hoe het destijds echt is gegaan, is zij het wel. In tegenstelling tot haar personage werd ze echter niet knettergek.

Ook andere sterren van de stomme film maken hun opwachting, zoals Buster Keaton. Erich von Stroheim speelt de chauffeur en butler van Norma Desmond, die haar eigenhandige honderden fanbrieven stuurt om haar grootheidswaanzin in stand te houden. Von Stroheim was zelf jaren eerder ook regisseur van grote producties. Na een gigantische flop, werd hij bedankt en mocht hij zich alleen nog bezig houden met tweedrangs films. 

Het is echter Swanson die met de hele film gaat lopen. Haar theatrale Norma Desmond is angstaandjagend en aandoenlijk tegelijk. Dat ze niet goed snik is, wordt al heel snel duidelijk. Het eerste dat we haar zien doen is haar chimpansee ceremonieel begraven. Haar sterkste moment is de finale van de film. Terwijl ze omringd wordt door verslaggevers, waant ze zich terug op de filmset. "All right, MrDeMilleI'm ready for my close-up." Ook William Holden is sterk als de jonge hond die tegen beter weten in bij zijn suikertante blijft. 

Lees ook onze bespreking van Wilders Some Like it Hot

Maar ook Billy Wilder zelf is hier op de toppen van zijn kunnen. Dat wordt al duidelijk in het beroemde openingsshot. Een onbekende man ligt morsdood in het zwembad, terwijl in de verte de sirenes naderen. De voice-over van Holden vertelt ons dat dat best eens zijn eigen lichaam zou kunnen zijn. Net als in zijn voorganger Double Indemnity geeft Wilder de ontknoping dus al heel vroeg weg. Dat het verhaal dat zich vervolgens ontvouwt nog steeds spannend en meeslepend is, is des te knapper. En dan hebben we het nog niet eens over de visuele pracht van Sunset Boulevard gehad. Want ook op dat gebied is dit beslist een van Wilders beste films. 

Trailer