Filmpjekijken Fijne Filmklassieker: Kids

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Larry Clark’s Kids is definitief zijn tienerjaren ontgroeid. Maar ook twintig jaar na dato weet de film nog stof te doen opwaaien met zijn controversiële inkijk in het leven van een stel tieners die hun dagen doorbrengen met drugs, seks en skaten. Deze week kijken we terug op de film die menig ouder een hartverzakking bezorgde en het begin betekende van de carrière van onder meer Harmony Korine en Chloë Sevigny.

Kids speelt zich af in het New York van begin jaren negentig, ook wel ‘pre-Guiliani New York’ genoemd, refererend aan het burgemeesterschap van Rudy Giuliani die tussen 1994 en 2001 de criminaliteit rigoureus omlaag bracht, maar met zijn harde hand volgens velen New York City zijn rauwheid en eigenheid ontnam. Die ingrediënten zijn in Kids nog ruimschoots aanwezig. De film heeft iets totaal ongefilterds. In een interview met The Guardian verzuchtte Korine terecht dat de film vandaag de dag niet meer gemaakt zou kunnen worden. ‘You could never get away with it.’

Dat ongefilterde heeft de film grotendeels te danken aan het gebrek aan ervaring van alle betrokkenen. Clark had nog nooit geregisseerd, de amper twintigjarige Korine nog nooit een script geschreven en de acteurs nog nooit noemenswaardig geacteerd. Vrijwel niemand hield er rekening mee dat de film ooit echt zou uitkomen. ‘It was just something to do that summer’, zoals Leo Fitzpatrick in hetzelfde Guardian-interview opmerkt.  

Het verklaart het onbevreesde realisme van de film, wat versterkt wordt door Clark’s documentaire-achtige cameravoering. Tegelijk is de film wel degelijk slim geschreven en gemonteerd. Terwijl de jongens ergens in een appartement high worden met Spike Jonze’s Video Days op de achtergrond, bespreken de meisjes elders in een slaapkamer hun ontmaagding. Het door elkaar snijden van die twee scènes toont enerzijds dat meisjes minstens zo plat over seks kunnen praten als jongens, maar ook dat er een fundamenteel onbegrip is tussen de twee seksen.

De rode draad in Kids wordt gevormd door Telly (Leo Fitzpatrick), die het zijn missie heeft gemaakt zoveel mogelijk meisjes te ontmaagden. Ook Jennie (Chloë Sevigny) heeft zich door hem laten defloreren en wanneer ze haar beste vriendin Ruby (Rosario Dawson) vergezelt voor een hiv-test blijkt ze in die ene keer besmet te zijn geraakt met het virus. Vanaf dat moment gaat ze op zoek naar Telly om hem te weerhouden van het besmetten van nog meer onwetende meisjes.

Onder jongeren sloeg de film aan. Niet omdat iedereen zich kan herkennen in deze mate van ontaarding, maar omdat het een van de weinige films is die erkent dat kinderen seks hebben en drugs gebruiken. Wat precies de reden was dat de film onder ouders een schokgolf veroorzaakte. Die wilden niet zien dat meisjes zich laten inpakken door geveinsde platitudes, dat jongens te ver gaan terwijl meisjes nee zeggen. Ergens in de film zien we Telly met zijn moeder praten, terwijl achter haar foto’s hangen van de kinderen; netjes gekapt en keurig glimlachend. De discrepantie tussen die illusies aan de muur en de realiteit is schokkend, maar niet overtrokken.

De regiestijl van Clark, die voorafgaand aan de film drie jaar doorbracht tussen de skaters in het Washington Square Park waar hij de meeste van zijn acteurs vandaan haalde, was geënt op zijn toen reeds beruchte fotografiewerk, voornamelijk het boek Tulsa waarin hij in gruizig zwart-wit zijn eigen jeugd vol drugs, seks en geweld (Clark belandde voor 19 maanden in de cel nadat hij in een drugsroes een man neerschoot) portretteerde. Hetzelfde rauwe realisme kenmerkt Kids. Dat de film volledig gescript was blijft ongelooflijk en direct na uitkomst werd Fitzpatrick naar eigen zeggen op straat belaagd door mensen die dachten dat het een documentaire was.

Fitzpatrick zou na Kids blijven acteren en speelde onder meer in Storytelling van Todd Solondz en de televisieserie The Wire. Maar het zijn vooral Chloë Sevigny en Rosario Dawson voor wie Kids de springplank vormde. Sevigny groeide in de jaren negentig uit tot de koningin van de onafhankelijke film en deinsde ook na Kids niet terug voor controverse, getuige haar rollen in Korine’s Gummo en Vincent Gallo’s The Brown Bunny. Dawson speelde grote rollen in onder meer Spike Lee’s 25th Hour en in de Sin City-franchise.

Rond het werk van Clark zoemt altijd de vraag of het niet gewoon ordinaire exploitatie is. Rita Kempley beschreef Kids in haar recensie voor The Washington Post als: ‘virtually child pornography disguised as a cautionary documentary’. Dat Clark de grens opzoekt is een feit en dat is hij altijd blijven doen. Zo verfilmde hij in 2001 op brute wijze de waargebeurde moord op Bobby Kent door een groep vrienden en een jaar later schokte hij opnieuw met Ken Park, zijn tweede samenwerking met Harmony Korine en een film die Kids ver achterlaat in seksueel expliciete beelden. Maar juist door zijn compromisloze blik weet Clark ongemakkelijke waarheden bloot te leggen.

Aan het einde van Kids zit Casper (Justin Pierce) tijdens een feest in een badkuip. Naast hem zit zijn goede vriend Harold, in wat een dronkenslaap lijkt. Casper tikt hem aan, maar het lichaam van Harold vertoont geen spoor van bewustzijn. Casper haalt zijn schouders op. De scène spiegelt een eerdere scène waarin Casper in het skatepark bonje krijgt met een zwarte jongen en de jongen door de hele groep wordt afgetuigd totdat hij bloedend en buiten westen achterblijft. ‘Is he dead?’, vraagt iemand zich af. De rest haalt de schouders op. Wat maakt het uit.

In de wereld waarin deze kinderen hun cirkels draaien is zo weinig betekenis dat het verschil tussen leven of dood, tussen bewusteloos of bewustzijn, iets is om je schouders over op te halen. Of het nu om een vreemde gaat of een van je beste vrienden. In Richard Linklater’s Boyhood beklaagt de in de jaren negentig opgroeiende Mason zich erover dat zijn generatie nergens voor staat en ik vrees dat hij een punt heeft. Het waren jaren waarin niets gebeurde en als er iets gebeurde was het ver weg en kon het niemand wat schelen. Kids is vaak een tijdsdocument genoemd, een portret van een generatie. Dat ligt echter niet zozeer in de seks of de drugs, maar in de onverschilligheid die daaronder ligt. En die is veel gevaarlijker. 

Trailer