FilmpjeKijken Fijne Filmklassieker: Scarface

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Het mooie van Al Pacino is dat hij, in tegenstelling tot bijvoorbeeld collega acteer-kanon Robert De Niro, zijn rollen nog altijd redelijk goed lijkt uit te kiezen. Natuurlijk waren zijn optredens in Jack an Jill of Stand Up Guys niet om over naar huis te schrijven, maar hij zorgt er wel voor dat we bij een nieuwe film met 'Pacino' op het affiche nog steeds enthousiast worden. Nu hij weer in de bioscopen te zien is met Danny Collins, kijken we nog eens terug op een van zijn meest iconische rollen van allemaal: Scarface.

Waar Pacino zich in zijn meeste vroege rollen nog redelijk inhield, mag hij in Scarface alle remmen losgooien. Zijn Tony Montana is dan ook een grofgebekte schreeuwlelijk die nog verder over the top gaat dan de gemiddelde soap-acteur. Een engerd die alles wil van iedereen en die niets uit de weg gaat om dat voor elkaar te krijgen. Hij zou zo door kunnen als villain in een cartoon of een oude Bond-film.

Maar het is precies het soort schurk dat Brian De Palma voor ogen had bij zijn ultieme misdaadepos. In principe is dit een remake van de gelijkname film uit 1932, maar inhoudelijk hebben de twee niet zo veel met elkaar van doen. In deze versie volgen we de rise and fall van de Cubaanse emigrant Tony Montana, die samen met zijn maat Manny is aangekomen in Miami. De twee gaan eerst aan het werk in een eetttentje, maar komen al snel in contact met drugsdealers. Nadat Montanas eerste klus wonderbaarlijk goed verloopt, maakt hij snel promotie. Maar Scarface wil meer en meer. Hij breekt uiteindelijk de belangrijkste regel van allemaal: gebruik nooit je eigen coke.

Een kleine tien jaar na het gigantische succes van The Godfather, moest dit De Palma's eigen meesterwerk worden. Dat gold eigenlijk ook voor Oliver Stone, die het scenario pende terwijl hij zelf afkickte van een coke-verslaving. Ze namen onder meer de emigranten-achtergrond, de lange speelduur en natuurlijk Pacino zelf over van de klassieker van Francis Ford Copolla. Maar het mocht niet baten. Scarface ging vol voor de Oscars, maar greep overal naast. In plaats daarvan werd De Palma zelfs genomineer voor een razzie voor slechtste regisseur van het jaar.

In een lijstje met onvervalste misdaadklassiekers als The Godfather en Goodfellas is Scarface dan ook een vreemde eend in de bijt. Waar die andere twee opera-achtige portretten zijn van een wijk of familie in de New Yorkse onderwerled, is Scarface een pompeus, opgeblazen kogelballet. Een verheerlijking van de wansmaak. De reputatie van de film is dan ook vooraal toe te schrijven aan de status van Tony Montana en de underdog waar hij voor staat, niet zozeer aan de kwaliteit van de film op zich. 

Het karakter van de emigrant die zich opwerkt tot een god op aarde spreekt natuurlijk bij velen tot de verbeelding. Zeker binnen de achtergestelde zwarte gemeenschap in veel grote Amerikaanse steden zagen veel mensen een voorbeeld in hem. Een man die wordt uitgekotst door de bovenwereld, maar onaantastbaar is in de onderwereld. Het is dan ook niet gek dat Scarface vanaf eind jaren '80 genoemd wordt in talloze rapteksten en figureert op t-shirts en petjes. Elke zichzelf respecterende gangster heeft de film op zijn dvd-spelertje op repeat staan. 

Maar de adoratie gaat verder. Kijk alleen al naar het onvolprezen GTA: Vice City, dat praktisch één lange knipoog is naar deze film. Van de villa van Ricardo Diaz, tot de kleding van de personages tot de bekende scène met de kettingzaag in de badkuip (foto onder). Het komt allemaal terug. Dat heeft overigens niet alleen te maken met de 'voorbeeldfiguur' van Tony Montana. Onverwoestbare quotes als 'Say hello to my little friend' en 'All I got in this world is my balls and my word and I don't break either of 'em for nobody' helplen ook bij de legendarische status van de film.

Onder z'n dikke bovenlaag van pure kitch is Scarface natuurlijk nog best een aardige film. De Palma heeft nooit bekend gestaan om z'n subtiele cinema, en wie daar aan kan wennen, komt bij Scarface behoorlijk aan z'n trekken. Met de iconische eindscène als bloedovergoten hoogtepunt. Hoe over the top die ook is, hij blijft natuurlijk fijn om naar te kijken. Voor de meeste andere spannende momenten leent De Palma zijn opbouw wel erg opzichtig bij grootmeester Hitchcock, maar erg kwalijk kan je hem dat niet nemen. Maar om nou te zeggen dat de plot de speelduur van bijna drie uur rechtvaardigt...

Ook Pacino kan daar niets aan veranderen. Tony Montana is misschien zijn bekendste rol, maar zeker niet zijn beste. Daarvoor komt toch vooral Sonny uit Dog Day Afternoon in aanmerking. Het helpt ook niet dat Scarface begint en eindigt met exact hetzelfde personage, dat in drie uur tijd geen enkele ontwikkeling doormaakt. Hij krijgt weliswaar steeds meer geld en macht, maar blijft dezelfde psychopaat. Al is dat laatste natuurlijk niet echt de schuld van Pacino zelf. 

Verheerlijkt door velen en geliefd door nog veel meer mensen. Scarface is een film die over adoratie niet te klagen heeft. Onder de vette bovenlaag van kitsch en overacting zit nog best een aardige misdaadfilm verstopt, maar eentje die niet goed genoeg is om zich met de allergrootste genreklassiekers te kunnen meten. Daar zal de aangekondigde remake niet veel aan veranderen. 

Trailer