Filmpjekijken Fijne Filmklassieker: The Shawshank Redemption

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Het is de eeuwige nummer 1 van allerhande toplijstje: The Shawshank Redemption. Al jaren voert de prent de Top 250 van filmbijbel IMDb aan en ook op ons eigen Moviemeter staat de film met ruime afstand op de eerste plek. Shawshank viert dit jaar zijn twintigste verjaardag en lijkt hoe langer hoe populairder te worden. Wat zien al die mensen toch in dit misdaaddrama?

De verfilming van het boek van Stephen King is niet altijd zo populair geweest als nu. Sterker nog, in eerste instantie was The Shawshank Redemption een regelrechte flop aan de bioscoopkassa’s. Het budget van rond de 25 miljoen dollar werd bij lange na niet terugverdiend. Het was pas nadat de film een heel resem Oscarnominaties kreeg (die het overigens geen van alle verzilverde in het ijzersterke jaar 1994) dat wat meer mensen interesse in de film kregen. In het jaar dat volgde werd het drama de meest verhuurde videoband in Amerika.

Het plot draait rond Andy Dufresne (Tim Robbins), een bankier die in 1946 tot twee keer levenslang wordt veroordeeld voor de moord op zijn vrouw en haar minnaar. Of hij ook daadwerkelijk schuldig is, komen we overigens nooit te weten. Andy komt terecht in de gevangenis Shawshank, waar hij te maken krijgt met keiharde bewakers en misschien nog wel hardere verkrachters.

Een van de andere gevangenen is Red (Morgan Freeman), een man die al vele jaren van zijn leven heeft gesleten achter de tralies en als ritselaar allerlei voorwerpen de gevangenis weet binnen te smokkelen. De twee worden vrienden, terwijl de maanden in Shawshank langzaam overgaan in jaren en de jaren in decennia. Het enige dat Andy op de been houdt is de hoop dat hij ooit weer voet zal zetten buiten de gevangenismuren.

Door zijn kennis en kunde als bankier werkt Andy zich snel op binnen de gevangeniswereld. Eerst mag hij de belastingpapieren van de cipiers invullen, niet veel later krijgt hij het voor het zeggen in de plaatselijke bibliotheek. Andy en zijn maten halen kattenkwaad uit, hebben lol en worden vrienden voor het leven. Het leven in Shawshank is één groot sprookje, dat eens in de zoveel tijd even onderbroken wordt door wat noodzakelijk leed dat de plot vooruit moet helpen.

Door de lichte toon van de film, is het dan ook niet lastig om te identificeren met Andy en Red. De gevangenismuren dienen immers als metafoor voor de zaken waar we zelf in gevangen zitten. Verplichtingen, werk, noem het maar op. De boodschap van de film, blijf altijd hoop houden, ligt er heel dik bovenop.

En dan is de film ook nog opgenomen in warme, gele, kleuren. Combineer dat met de boterzachte, bijna fluisterende stem van Morgan Freeman op de voice-over en je hebt de ultieme feelgoed-ervaring. De film doet er alles aan om een warm bad te zijn. Eentje dat precies op temperatuur is en waar je je alleen maar lekker in moet laten onderdompelen. Verstand op nul en ontspannen.

Daar slaagt The Shawshank Redemption wonderwel in. De film duurt bijna 2,5 uur, heeft een laag tempo en weinig actie, maar vliegt toch voorbij. Het is een crowdpleaser, maar wel een die erg goed werkt. En blijkbaar is dat iets wat heel veel mensen kunnen waarderen. Het zijn waarschijnlijk dezelfde filmfans die een paar jaar geleden gingen lopen met het Franse Intouchables, dat op precies hetzelfde goedkope sentiment mikt.

Niet dat dit gevangenisdrama daarmee een slechte film is. Het is een film die maar één ding wil en in dat ene ding volledig slaagt. Namelijk zijn publiek met een goed gevoel naar huis sturen. Als je The Shawshank Redemption op doeltreffendheid afrekent, is de eerste plaats op sites als IMDb te rechtvaardigen. Wanneer je naar de film als geheel bekijkt, is dat lastiger. Daarvoor mist dit gevangenisdrama diepgang, realisme en nog wel meer.

De rol die Morgan Freeman hier speelt, zou  hij in de jaren die volgden nog ontelbare keren herhalen. De zachte, vaderlijke figuur van Red is inmiddels misschien een cliché geworden, maar werd hier door regisseur Frank Darabont bedacht. Vanaf het eerste moment wilde hij Freeman voor de rol, ook al is Red in het boek eigenlijk een roodharige Ier, vandaar ook de naam.

Tim Robbins doet het daarnaast prima. Zelfs als hij zijn kaken stijf op elkaar houdt, zie je dat hij aan het nadenken is, aan het afwegen. Hij is een intellectueel die het beste van een slechte situatie probeert te maken. De bijrollen worden ook prima vertolkt, al hebben ze wat karikaturale trekjes. Bijvoorbeeld de boosaardige gevangenisdirecteur, het sympathieke oude mannetje en de keiharde bewaker.

The Shawshank Redemption is ontegenzeggelijk een prettige kijkervaring, maar het is bij lange na niet de beste film ooit. "Een overschat stuk Hollywood schmalz", noemde regisseur Martin Koolhoven het al eens in een interview. De film doet precies wat het moet doen, maar ook helemaal niets meer dan dat. In de Top 250 van IMDb staan ongeveer 249 films die beter zijn dan The Shawshank Redemption

Trailer