Filmpjekijken Fijne Filmklassieker: Speed

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Vorig jaar stond-ie daar ineens weer. Na vele teleurstellingen was Keanu Reeves eindelijk weer een actiester die er toe deed in het alleraardigste John Wick. Dat lijkt voorlopig helaas een eenmalige uitschieter geweest te zijn, als we de eerste geluiden over zijn nieuwste Knock Knock mogen geloven. Hoe anders was dat in de jaren '90, toen Reeves de sterke actiefilms aaneenreeg. Omdat de acteur nu weer terug is in de zalen, pakken we het onweerstaanbare Speed, dat 21 jaar geleden in de Nederlandse bioscoop draaide, er nog maar eens bij.

 

Het uitkomen van de actieklassieker Die Hard in 1988 zorgde gelijk na de release voor het ontstaan van een heus subgenre. Plots zagen alle studio's wel brood in een film over een held van vlees en bloed die op een afgesloten locatie een boel mensen moet zien te redden. Steven Seagal deed het op een schip, Wesley Snipes aan boord van een vliegtuig en Keanu Reeves kreeg een bus. Misschien niet het meest spectaculaire voertuig van de drie, maar het leverde absoluut de meest memorabele film op. Tenzij je natuurlijk groot fan bent van Passenger 57... maar dan ben je waarschijnlijk de enige.

Het is vanwege die enorme parallellen met Die Hard dat Reeves in eerste instantie ook niet wilde meewerken aan Speed. Pas toen het script op zijn verzoek grondig werd herschreven, zette hij zijn krabbel. Maar zelfs nu nog is de invloed van de klassieker met Bruce Wilis voelbaar aan boord van de stadsbus. Al heeft dat vooral te maken met de man in de regiestoel: onze eigen Jan de Bont. Behalve bij het vroege werk van Paul Verhoeven, stond hij namelijk ook achter de camera bij Die Hard. Niet gek dus dat de twee films qua cinematografie behoorlijk op elkaar lijken.

In Speed volgen we de stoere agent Jack Traven (Reeves), die samen met zijn collega's jaagt op de gestoorde bommenlegger Howard Payne (Dennis Hopper). Nadat Traven een van zijn bommen in een volle lift onschadelijk heeft gemaakt, bedenkt Payne een nieuwe uitdaging voor Traven. Iets met een bus, een bom en een heleboel schade als er teveel wordt afgeremd.

Terwijl Traven zelf aan boord klimt van de rijdende bom, moet hij een plannetje zien te verzinnen om de passagiers veilig uit de bus te krijgen. Maar Payne lijkt hem steeds een stap voor te zijn. In de bus loopt de spanning steeds verder op als sommige gijzelaars weigeren mee te werken met de plannen van Traven. Dat wordt bepaald niet minder als de onervaren Annie (Sandra Bullock) door omstandigheden plots het stuur moet overnemen.

Natuurlijk is die bus hetgeen je onthoudt aan Speed, al speelt amper de helft van de film zich ook daadwerkelijk aan boord af. Eigenlijk bestaat de film uit drie lange actiescènes: de lift, de bus en de finale in de metro. En precies in het vastleggen van die momenten schuilt de grootste kracht van De Bont. De film wordt prachtig claustrofobisch in beeld gebracht en de spektakelscènes zien er adembenemend uit. Dicht op de huid, overzichtelijk, heerlijk.

Dat de film zo spannend is, mag gezien de plot een klein wonder heten. Een stadsbus die op een Nederlandse snelweg niet langzamer mag rijden dan 50 mijl per uur (80 km/u) is al een utopie, laat staan in een drukke wereldstad als Los Angeles. Ook momenten waarop de bewuste bus over een onafgemaakt deel snelweg vliegt of zonder chauffeur over het vliegveld cirkelt, doen de geloofwaardigheid bepaald geen goed. Dat zou normaal gesproken een minpunt zijn, maar de makers van Speed hebben zichtbaar plezier met de nonsens die ze hier verkopen. Speed is zo'n heerlijke pretentieloze actiefilm die zelf ook wel weet dat het nergens over gaat, maar wel alles goed doet dat het goed moet doen.

De opnames van Speed waren zo duur, dat er tegen het einde geen geld meer over was om de finale nog op te nemen. Die werd daarom maar geanimeerd achter de rest van de film geplakt en aan een testpubliek vertoond. Dat publiek was zó enthousiast dat de studio alsnog wat extra geld gaf, zodat de film kon worden afgemaakt. Naar verluidt waren de studiobonzen overtuigd toen ze tijdens de screening zagen dat bezoekers die naar het toilet gingen, achteruitlopend de zaal verlieten, bang om meer te missen dan strikt noodzakelijk was.

Keanu Reeves is verre van de sterkste actiester die de wereld ooit gezien heeft, maar hij heeft net genoeg charisma om het als leading man te redden in Speed, net zoals in The Matrix. Bullock voegt nog iets van emotie toe als Annie, die een onvermijdelijk romance krijgt met het personage van Reeves. Dennis Hopper is het meest memorabel als over-the-top slechterik Payne. Hij heeft zichtbaar lol met zijn maniakale lachje en bespottelijke spelletjes.

Speed is geen geniale film, geen geweldig geschreven film en allerminst een klassieker. Maar toch is dit een onweerstaanbare actieknaller die spannend en spectaculair is van de eerste tot de laatste seconde. Een pretentieloze film die gewoon fun is, zonder ook maar een moment meer te willen zijn dan dat.

Trailer