Filmpjekijken Fijne Filmklassieker: Trading Places

Beoordeling:

Geplaatst: door Jochem Geerdink

Het gerenommeerde Business Insider riep Trading Places onlangs uit tot beste kerst- én Wall Street film aller tijden. Ook regisseur Martin Koolhoven haalde de film aan tijdens zijn praatje in de talkshow Pauw en Witteman. Daar behandelde hij films die de thema's kerst en hebzucht combineren. Alsof dat nog niet genoeg reden is, viert de film dit jaar ook nog eens zijn dertigste verjaardag. Hoog tijd de komedie van John Landis op te nemen in onze rubriek Filmpjekijken Fijne Filmklassieker.

Voor de wat jongere lezer zal het moeilijk voor te stellen zijn, maar er was een tijd dat Eddie Murphy écht leuk was. In de jaren '80 en het begin van de jaren '90 was de Amerikaanse komiek op de toppen van zijn kunnen. Dat leverde niet alleen enkele snoeiharde, kapotgrappige en hilarische onemanshows zoals Delirious en Raw op, Murphy scoorde ook een wereldwijd hitje met het door Rick 'Superfreak' James geschreven en geproduceerde Party All The Time.

Maar vooral op filmgebied leverde Murphy een flink aantal komedies die nog steeds de moeite meer dan waard zijn. Vergeet Daddy Day Care, The Adventures Of Pluto Nash, Norbit en A Thousand Words en ga op zoek naar Beverly Hills Cop I, II en III, Coming To America, 48 Hrs. en Another 48 Hrs., The Distinguished Gentleman en natuurlijk Trading Places.

Trading Places draait in essentie om een weddenschap tussen de broers Randolph (Ralph Bellamy) en Mortimer (Don Ameche) Duke. Zij leiden een succesvol beursvennootschap in Philadelphia, waar de wat snobistische Louis Winthorpe III (Dan Akroyd) aan het roer staat. Wanneer de twee broers stuiten op zwerver slash oplichter Billy Ray Valentine (Eddie Murphy), beweert Randolph dat Valentine met gemak het werk van Winthorpe kan doen zonder gestudeerd te hebben. Mortimer gaat de weddenschap - of sociaal experiment zoals zij het noemen - "voor het gebruikelijke bedrag" maar wat graag aan.

Ze 'framen' Winthorpe, die daarop in de cel belandt, terwijl Valentine juist door de broers uit de cel geplukt wordt. Die laatste vindt het natuurlijk prima. Hij komt in een luxe huis met butler (Denholm Elliott) terecht, krijgt een vorstelijk salaris en blijkt ook nog eens prima uit de voeten te kunnen met het hele aandelenspelletje. Winthorpe daarentegen lijkt in de hel terechtgekomen te zijn. Hij stuit op onbegrip bij zijn bank, zijn vrienden en verloofde Penelope (Kristin Holby). De enige die bereid is hem te helpen, is het behoorlijk rondborstige hoertje Ophelia (Jamie Lee Curtis).

Wanneer Valentine ontdekt dat Winthorpe en hij inzet zijn van een weddenschap, slaat hij de handen ineen met de man die hem in eerste instantie in de cel deed belanden om de broers Duke terug te pakken. En hoe raak je schandalige rijke, maar oh zo gierige, mensen het hardst? Juist, je pakt hun geld af. Maar volledig legaal en met door hun eigen truukjes toe te passen.

Trading Places mag dan dertig jaar oud zijn, de film heeft de tand des tijds prima doorstaan. Weliswaar doet de autotelefoon in de limousine van de Duke's wat kolderiek aan, qua vertelling heeft de film nauwelijks ingeboet. Al kun je je afvragen of sommige grappen in het huidige maatschappelijke klimaat nog wel getolereerd werden.

Anno 2013 levert deze bh-loze foto van Jamie Lee Curtis je ongetwijfeld een Facebook-ban op.

Zo zegt Mortimer Duke bij het totstandkomen van de weddenschap tegen zijn broer: "Of course there's something wrong with him. He is a NE-GRO. Probably been stealing since he could crawl." Ook in 1983 een foute opmerking, maar toen paste dat nog onder de noemer 'humor'. Anno 2013 zou daar vast één of andere eenmansorganisatie met succes tegen geprotesteerd hebben. En al die Amerikanen die afgelopen maanden vielen over 'onze' Zwarte Piet en het hele 'blackface' gebeuren, doen er goed aan de treinscène uit Trading Places nog eens te bekijken.

Niet alleen Murphy, ook Akroyd is in deze film at the top of his game. Zijn snobistische Winthorpe is uiterst onsympathiek, terwijl je als kijker later juist sympathie voor hem krijgt. En Billy Bob Thornton mag tot in de lengte der dagen geassocieerd worden met een 'bad Santa', hij lijkt het kunstje te hebben afgekeken bij Akroyd. De scène waarin hij als smoezelige en dronken kerstman de kerstborrel van Duke & Duke komt verstoren, is namelijk niet minder dan geweldig.

Een deel van de kwaliteit - en het succes - van Trading Places is zeker te danken aan regisseur John Landis. Hij leverde enkele van de beste en meest tijdloze komedies uit de filmgeschiedenis af. Zijn handtekening staat bijvoorbeeld onder Animal House (1978), The Blues Brothers (1980), Spies Like Us (1985), Three Amigos (1986) en de al genoemde films Coming To America (1988) en Beverly Hills Cop III (1994). En laten we toch ook vooral de videoclip van Michael Jacksons Thriller niet vergeten.

Landis veranderde met bovenstaande, bijna veertien minuten durende minifilm voorgoed de rol van de videoclip. Later werkten Jackson en Landis overigens opnieuw samen voor de clip van Black Or White. Niet slecht voor een high school dropout die zijn filmcarrière op 18-jarige leeftijd begon... In de postkamer van 20th Century Fox. 

Net als bijvoorbeeld Die Hard is Trading Places geen kerstfilm in de pure vorm, het feest wordt meer gebruikt als decor. Toch heeft het wel alle ingrediënten en de spirit van een goede kerstfilm. Met dat verschil dat je niet hoeft te wachten tot Kerstmis voordat je de film weer eens kunt kijken.

Mocht je beschikken over de Amerikaanse versie van Netflix, daarop zijn veel van de in dit artikel genoemde titels - waaronder natuurlijk Trading Places - in uitstekende videokwaliteit te vinden.

Trailer