Foxcatcher

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Channing Tatum, Mark Ruffalo en Steve Carell. Het is een rijtje namen dat je eerder zou verwachten op de aftiteling van een suffe comedy dan op die van een zwaar psychologisch drama. Toch is dat laatste het geval bij Foxcatcher, het voor vijf Oscars genomineerde waargebeurde verhaal van de excentrieke miljardair John du Pont. Een ongemakkelijke, kille film waarin de drie hoofdrolspelers naar grote hoogte stijgen.

Steve Carell speelt John du Pont, een steenrijke erfgenaam van een machtig farmaceutica-bedrijf. Hij woont in een kapitale villa op zijn eigen landgoed, omgeven door eindeloze bossen en peperdure paarden. Als enig kind is hij gewend alles te krijgen wat zijn hartje begeert. Zelfs als dat een eigen worstelschool is met de beste atleten van het land.

In een splinternieuwe sporthal op zijn landgoed richt hij team Foxcatcher op, dat het nationale traingingscentrum voor Amerikaanse worstelaars moet worden in de aanloop naar de Olympische Spelen van 1988. Gouden medaille-winnaar Mark Schultz (Channing Tatum) zwicht voor het lucratieve contract dat Du Pont hem aanbiedt en doet zijn intrek op het landgoed. Daar leert hij de vreemde miljardair beetje bij beetje kennen. Het duurt ook niet lang voordat Mark's trainer en broer Dave Schultz (Mark Ruffalo) zich bij het team aansluit.

Zowel John als Mark is het gewend in de schaduw van een familielid te staan. In John's geval is dat zijn moeder, bij Mark zijn oudere broer. Het is dan ook niet moeilijk om te zien waarom de twee het in eerste instantie goed met elkaar lijken te kunnen vinden. Het is pas later dat Mark ontdekt dat Du Pont een bijna psychopathische eenling is. Een man zonder vrienden, zonder familie en zonder liefde in zijn leven.

Foxcatcher gaat dan ook niet over worstelen, net zo min als bijvoorbeeld Black Swan over ballet gaat of Whiplash over drummen. Het is een film over eenzaamheid, je willen bewijzen aan je dierbaren en de leegte die achterblijft als dat niet lukt. Worstelingen vinden dan ook vooral in de figuurlijk zin van het woord plaats, niet zozeer in de letterlijke. Als de film niet waargebeurd zou zijn, zou je zelfs kunnen zeggen dat dat een heel opzichtige metafoor is.

Ondanks zijn kille persoonlijkheid dwingt regisseur Benett Miller je toch sympathie voor en medelijden met John du Pont te hebben. Bijvoorbeeld wanneer hij vertelt dat hij er op zijn zestiende achterkwam dat zijn enige jeugdvriend door zijn moeder betaald werd om zijn vriend te spelen. Du Pont komt uit een prestigieuze familie en zijn keuze voor de worstelsport is dan ook tegen het zere been van zijn moeder. Een scène waarin zij demonstratief weggaat terwijl Du Pont aan haar demonstreert hoe de sport werkt, is even ongemakkelijk als sterk.

Ook zijn pogingen om vrienden te worden met de veel jongere sporters zijn treurig om te aanschouwen. Hoe hij het ook probeert, hij zal nooit één van hen zijn. Naarmate de spanningen tussen hem en de broers Schultz oplopen, toont hij ook een boosaardiger kant. Eentje die wellicht ook deels verklaard kan worden door de onuitgesproken homoseksualiteit van Du Pont.

Dat alles zou nooit hebben gewerkt zonder het fenomenale optreden van Steve Carell, die hier in één klap bewijst een geweldig complexe rol te kunnen spelen. Door de fopneus en zijn onnatuurlijke huidskleur had Du Pont makkelijk een karikatuur kunnen worden, een vleesgeworden versie van Carell's Gru uit de Despicable Me-films. Maar hij weet er een meelijwekkende en menselijke figuur van te makken. Die Oscar-nominatie is dan ook dik verdiend. Dat ook Tatum en Ruffalo het boven verwachting goed doen, zou je door het optreden van Carell bijna vergeten.

Foxcatcher is een trage film, die halverwege een klein beetje inzakt. Door de lange aanloop naar het sombere einde, komt het slot niet meer als een verrassing. Zeker voor kijkers die het echte verhaal al kennen. De finale komt een tikkie afgeraffeld over en voelt wat gehaast. Alsof daar wat scènes zijn gesneuveld in de eindmontage.

Foxcatcher is alles behalve een opbeurende film. Het is een kille, afstandelijke, maar goed gemaakte karakterstudie van een man die alles heeft in het leven, behalve de dingen waar het echt om draait. Alleen al de manier waarop Carell die rol speelt, maakt deze film de moeite meer dan waard.

Trailer