Heart of a Dog

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

"Every love story is a ghost story", citeert Laurie Anderson de overleden schrijver en essayist David Foster Wallace. Zoals ze wel meer dode mensen citeert. De filosoof Wittgenstein bijvoorbeeld, en Kierkegaard. Beelden zien we van haar hondje Lolabelle, ook dood. En bij de aftiteling horen we een lied van Lou Reed, Anderson’s echtgenoot, overleden in 2013. Toch is Laurie Andersons film geen treurige aangelegenheid. Geheel in lijn met het boeddhisme wat ze veelvuldig aanhaalt, staat de dood hier niet tegenover het leven.

Anderson’s Heart of a Dog is een filmessay over de dood, over verlies en herinnering in de lijn van bijvoorbeeld Guy Maddin’s My Winnipeg. Anderson haalt herinneringen op aan haar jeugd in de Mid-West, "where the sky is so vast it was most of the world". Aan de periode dat ze in het ziekenhuis lag met een gebroken rug. Aan haar moeder op haar sterfbed. En natuurlijk aan haar hondje, "a small Rat Terrier called Lolabelle." Die leert schilderen, en pianospelen. "She also made a Christmas record, which was... pretty good."

Maar Heart of a Dog gaat ook over de aard van herinneringen en het proces ervan. Over hoe we onze jeugd herinneren of een geliefde die is overleden. En over hoe herinneren altijd ook vergeten is. Want hoe vaker je een herinnering ophaalt, hoe meer je die als het ware kneedt. Je laat dingen weg, kleurt het in met de ervaringen die je sindsdien hebt opgedaan en langzaam ontstaat een variant die past in het narratief wat we ons leven geven. En in dat proces vergeten of verdringen we de details die we niet relevant vinden of niet onder ogen willen zien.

Laurie Anderson is vooral bekend als experimenteel muzikant. Vanaf de jaren zeventig maakte ze naam met haar optredens die altijd ook performancekunst waren. Zo trad ze ooit op met in ijsblokken gevroren schaatsen. Misschien ook een verwijzing naar haar jeugd. In Heart of a Dog vertelt ze over het meer bij haar huis dat elke winter dichtvroor en we zien familiefilmpjes van schaatsende kinderen. Ook vertelt ze over de keer dat haar twee broertjes met kinderwagen en al door het ijs zakten.

De film is een stroom aan beelden van oude 8mm-familiefilmpjes, recente opnames, animatie; grotendeels vervormd en bewerkt. Over die beelden heen spreekt Anderson ons toe. De essayistische vorm maakt Heart of a Dog zeer associatief. Het plotselinge besef na 9/11 dat het gevaar nu echt overal vandaan kon komen, verbindt ze aan een wandeling die ze maakt in de bergen van noordelijk Californië als Lolabelle plots wordt aangevallen door twee roofvogels. Tevens zijn er verwijzingen naar het boeddhisme en informatieve weetjes, zoals dat honden voornamelijk in blauwtinten zien.  

Laurie Andersons film begint met een scène waarin ze een droom beschrijft waarin ze Lolabelle in haar buik laat naaien zodat ze het vervolgens kan baren. Waarmee ze maar wil zeggen dat de liefde voor een huisdier voor sommige mensen vrijwel net zo onvoorwaardelijk kan zijn als voor een kind. Interessanter nog omdat ze in het vervolg van de film haar herinneringen aan Lolabelle plaatst tegenover die aan haar moeder, van wie ze zich afvraagt of ze ooit wel echt van haar heeft gehouden.   

Heart of a Dog is een zeer persoonlijke film en dat is ook de kracht ervan. Tegelijk maakt het de observaties die ze doet over de veranderende wereld voor een buitenstaander soms net iets te banaal of juist vergezocht. Maar de prettige vertelstem van Anderson en mooi melancholische beelden maken dat het makkelijk is je mee te laten voeren door die particuliere gedachtestroom die afwisselend filosofisch, humoristisch en ontroerend is. 

Trailer