Knight of Cups

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Nadat ik eind vorig jaar Stray Dogs van Ming-liang Tsai zag krabbelde ik op een briefje: "hij toont moderniteit als een labyrintisch gebouw vol kronkelende trappen en spiegelend glas dat de mensen verdeelt in talloze fragmenten." De nieuwe film van Terrence Malick, Knight of Cups, gaat precies over die gefragmenteerde mensen, "pieces of a man", zoals een van de personages zegt. Het is een film die typisch Malick is, met een fluisterende voice-over en indrukwekkend camerawerk, maar ook weer afwijkt van alles wat hij tot op heden heeft gemaakt.

De film ligt in het verlengde van The Tree of Life, over drie broers die opgroeien in Texas. In sommige scènes zagen we een van de broers als volwassen man, architect in een stad waar hij verloren in rond dwaalt, geplaagd door de herinnering aan de dood van zijn jongere broer. Knight of Cups gaat in zekere zin door op die scènes. Ook hier is er de dood van een broer die zijn schaduw werpt over het bestaan van de personages, die dolen door een stad zonder ergens houvast te vinden, zoals ook wij geen grip op hen krijgen.

 

Hoofdpersoon Rick (Christian Bale) is een man die aan de rand van alles leeft, deel uitmakend van een wereld waar hij tegelijk nooit echt aan deelneemt. Op vragen antwoordt hij zelden en als hij wel antwoordt is het met een tegenvraag. Hij mag het dan als scenarioschrijver gemaakt hebben in Hollywood, getuige de hippe feesten vol glitter en confetti, hij is niet in staat zich zijn leven eigen te maken. "All these years", fluistert hij in een voice-over, "living the life of someone I didn’t even know."

Knight of Cups gaat over leegte, over gebrek aan zingeving en het onvermogen contact te maken en Malick heeft een film gemaakt die dat allemaal ook is. Daarmee is het voor mij ook een film waarmee het lastig een connectie maken is, vooral met in het achterhoofd de herinnering aan de enorme emotionele impact die The Tree of Life op mij had. Malick’s films zijn als water, ongrijpbaar en zacht, maar ook met het vermogen je omver te werpen. Dat laatste bleef nu uit. Bij het rollen van de aftiteling voelde ik slechts dat het allemaal door mijn vingers was gegleden.

Dat echoot uiteraard de gemoedstoestand van Rick. Want Knight of Cups gaat niet over het feest, maar over het moment dat de confetti is neergedaald en de alcohol is uitgewerkt. In het onbarmhartige licht van de nieuwe dag gaapt de steeds groter wordende leegte tussen die korte momenten van bevrediging. In The Tree of Life worstelden de personages met de symbolische dood van God, het verlies van de mogelijkheid ergens terecht te kunnen met je vragen. In Knight of Cups is dat stadium ruimschoots gepasseerd en heeft het zoeken plaatsgemaakt voor nihilisme. Precies zoals Nietzsche voorspelde.

Zoals de Badlands van Montana een hoofdrol speelden in Malick’s debuutfilm en de Texas Panhandle in Days of Heaven, zo had Knight of Cups nergens anders gesitueerd kunnen zijn dan in Los Angeles, de stad die zichzelf speelt en waar de palmbomen je vertellen ‘dat alles mogelijk is’. Het wuivend gras en de bollende gordijnen die zo synoniem zijn geworden aan de naam Terrence Malick, hebben hier plaatsgemaakt voor asfalt en beton, het zachte licht van het magische uur is verdreven door neon. De camera van meesterfilmer Emmanuel Lubezki zwiert en zweeft nog altijd met elegantie, maar wordt opgehitst door de montage die het gejaagde ritme van de stad volgt.

Wat is gebleven is het water, in vrijwel elke film van Malick de plek waar verlossing wordt gezocht en soms zelfs gevonden. Rick begeeft zich regelmatig naar het strand, rent op blote voeten de zee in, dompelt zich onder, springt van de pier af met zijn pak nog aan. Het zijn de spaarzame momenten waarop hij lacht, waarop er een connectie voelbaar is tussen hem en anderen. Maar van lange duur is het nooit en verlossing vindt hij niet. 

Niet bij zijn jongere broer Barry (Wes Bentley) of zijn vader (Brian Dennehy), die hem slechts herinneren aan de pijn die hij zo hard probeert te wissen. In plaats van troost vinden ze bij elkaar verbittering. Niet bij de vrouwen in zijn leven (gespeeld door onder meer Natalie Portman, Cate Blanchett en Teresa Palmer). Vrouwen op wie de zwaartekracht minder zwaar lijkt te drukken, die hem altijd voor zijn en dan lachend over hun schouder kijken. Alsof zij weten van een plek waar de liefde wel toereikend is. Maar Rick weet niet hoe te volgen. Kan het niet. Hij is de hond die spartelend in het water telkens naast de tennisbal hapt. 

Trailer