L'Avenir

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Het is nogal wat dat Nathalie (Isabelle Huppert) te verwerken krijgt. Een huwelijk dat begint te scheuren, het uit huis gaan van haar kinderen, het aftakelen van haar moeder, de relevantie van haar werk die het steeds vaker moet afleggen tegen commercieel belang. Het ene afscheid volgt het andere afscheid op. Maar toch heet de nieuwe film van Mia Hansen-Løve L’avenir, de toekomst. Dus niet ‘de dingen die geweest zijn’, maar ‘de dingen die gaan komen’.

Het is typisch voor het werk van Hansen-Løve, zoals ook de onnadrukkelijke wijze waarop Nathalie op al die veranderingen reageert typisch is. Het is allemaal onnadrukkelijk. De camera blijft nooit lang bij de emotie hangen. Wat niet betekent dat de film gevoel uit de weg gaat, of afstandelijk aandoet. Maar in plaats van de emotie bij de personages te laten, geeft Hansen-Love ons net genoeg om de het verlies, de pijn of het verlangen te herkennen, om vervolgens de rest bij ons te laten.

Hoeveel een film van Hansen- Løve je doet, is geheel afhankelijk van de mate waarin je bereid bent jezelf mee te nemen naar de film en in hoeverre vervolgens de thema’s in de film raakpunten vinden in je eigen leven. Van de kalverliefde in Un amour de jeunesse tot het ouder worden in L’avenir. Wellicht dat dat is waarom deze film me net iets minder deed dan het eerdere werk van de Franse filmmaker. Ik leef nog in de luxe dat ouder worden iets voor andere mensen is. De fase waarin je nog vooral aan het bouwen bent en je ignorant houdt voor de onvermijdelijke afbraak. 

Haar werk als docente en stabiele thuissituatie heeft Nathalie lang de kans geboden zich te wentelen in routine. Haar voormalig leerling en protegé, de begaafde Fabien (Roman Kolinka), verwijt haar dat ze een te veilige haven heeft gecreëerd voor zichzelf. Hij schreef briljante essays over Max Horkheimer en Michel Foucault en leeft nu op een afgelegen boerderij waar hij kaas maakt en hoogdravende discussies voert met zijn internationale vrienden terwijl Nathalie altijd maar les is blijven geven op dezelfde school. Maar zij helpt jongeren te leren denken, verdedigt ze zichzelf, en dat is minstens zo belangrijk.

Hansen-Løve kiest in zo’n scène nooit partij. Er zit een grote gelijkwaardigheid en alom begrip in de wijze waarop ze haar personages en hun overtuigingen en levensopvattingen portretteert. Dat kun je overigens ook als een nadeel beschouwen. Het kan de indruk wekken dat er een soort afvlakking optreedt, dat het allemaal teveel kabbelt en er te weinig frictie is. Maar je kunt die benadering ook anders opvatten.

In haar werk schuwt Hansen-Løve zware thema’s als depressie, zelfdoding en drugsgebruik niet. Dat die gebeurtenissen ingrijpend zijn is evident, maar in haar films toont zij ze niet als uitzonderlijke situaties waarop personages uitzonderlijk reageren. Ze toont juist dat dit dingen zijn die, hoe verdrietig ook, gebeuren in de meest gewone levens. En dan zijn er ook altijd nog de thema’s die net aan het oppervlak kabbelen. Zoals in L’avenir het idee van schoonheid versus intellect en hoe die wel degelijk allebei vergankelijk zijn, of de vraag in hoeverre we de ander kunnen kennen, zelfs na vijfentwintig jaar.

L’avenir is een film over intellectuelen en wellicht ook wel een beetje voor intellectuelen. Boekenkasten zijn in talloze shots aanwezig en daarin staat geen lichte kost, maar het ondoorgrondelijke werk van Emmanuel Levinas en het manifest van de Unabomber. Filosofische citaten en discussies sijpelen door de film en enige voorkennis maakt die toespelingen levendiger. Maar de keuze waar Nathalie voor komt te staan, tussen wat geweest is en wat gaat komen, is een universele. 

Trailer