Only Lovers Left Alive

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

‘Some are born to sweet delight, some are born to endless night.’ Deze dichtregels van William Blake worden gereciteerd in Jim Jarmusch’ Dead Man. Diens nieuwe film, Only Lovers Left Alive, draait om creaturen die zich in eindeloze nacht hullen: vampiers. Maar verwacht geen gezapige romances, rivaliserende weerwolven of glinsterende hoektanden. In plaats daarvan is Only Lovers Left Alive een sfeervol maar ook tikje bitter drama over een letterlijk eeuwigdurende liefde.   

De geliefden Adam (Tom Hiddleston) en Eve (Tilda Swinton) wonen een halve wereld bij elkaar vandaan. Hij in Detroit, zij in Tanger. Hij is een romantische en suïcidale rockmuzikant, zij is literatuurliefhebster en brengt veel tijd door met de toneelauteur en medevampier Christopher Marlowe (John Hurt), die beweert de werkelijke schrijver van het werk van Shakespeare te zijn (geruchten van dien aard bestaan ook echt, overigens).

Wanneer de twee vampierliefjes elkaar spreken en Eve voelt dat het niet goed gaat met Adam, stapt ze op het vliegtuig naar Detroit. Adam voelt zich depressief, omgeven door mensen die leven als zombies en hun eigen bloed contamineren. Detroit zelf is een lege huls geworden. De stad, ooit kloppend hart van de auto-industrie maar inmiddels failliet, is een stadse wildernis vol verrotting en leegstand. Voor Adam is het symbolisch voor de staat van de mensheid.

Op een bepaalde manier ligt deze film in het verlengde van Jarmusch’ eerdere film Ghost Dog: Way of the Samurai. Daarin botsten oude en nieuwe cultuur; principes en schriftelijke overlevering tegenover opportunisme en cartoons. In Only Lovers Left Alive wordt die oude cultuur alleen nog ‘levend’ gehouden door de vampiers. Jarmusch benadrukt continu die omdraaiing van leven en dood. De mensen worden zombies genoemd, die bang zijn voor hun eigen verbeelding en Adam en Eve zijn de enige nog levende geliefden uit de titel.

Jarmusch stopt zijn film vol met literaire verwijzingen en ook veel van de humor is slechts te begrijpen wanneer je de referenties doorziet. Juist daarin zit ook zijn statement: om het heden te doorgronden heb je kennis nodig van wat geweest is. En wat geweest is kun je niet destilleren uit de droge feiten in een geschiedenisboek, maar ligt besloten in boeken, schilderijen, muziek.

Ondanks dat de even duistere als geestige sfeer van de film consistent is, is de kwaliteit wisselend. In een sluitend narratief is Jarmusch niet echt geïnteresseerd en dus kijkt de film meer als een reeks episodes waarvan sommige (het bij vlagen erg grappig bezoek van Eve’s jongere zus Ava, gespeeld door Mia Wasikowska) onmiskenbaar sterker zijn dan andere. Op de zwakkere momenten wordt de film gered door Swinton en Hiddleston die beiden magnetiserend zijn en een opmerkelijk geloofwaardig liefdeskoppel vormen.

Voor liefhebbers van Jim Jarmusch is Only Lovers Left Alive een waardige toevoeging aan diens oeuvre. Het is een eigenzinnige film, vol prachtig gedetailleerde vormgeving en een typisch Jarmusch-spel met genre- en plotconventies. Zij die minder bekend zijn met zijn werk zullen wellicht vastlopen op de wat kille toon van de film. Toch is het aan te raden ook in dat geval door te zetten, want de film eindigt met een heerlijk shot om je vingers bij af te likken.  

Trailer