Trumbo

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

“The blacklist was a time of evil”, zegt Dalton Trumbo (Bryan Cranston) wanneer hij jaren na de communistenjacht onder Joseph McCarthy de Writers Guild of America toespreekt. In zijn aanvaardingsspeech klinkt plots alle pijn en emotie die in de film juist te vaak op de achtergrond blijft. Want Trumbo van Jay Roach is een film over een van de zwartste bladzijden uit de Hollywoodgeschiedenis die nooit echt die duisternis opzoekt en exploreert.

Het grote probleem van Trumbo is de toon. De openingsscènes geven de indruk dat we te maken hebben met een Hollywoodsatire. Niet onlogisch misschien met aan het roer Jay Roach, die eerder Austin Powers en Meet the Parents maakte. Luchtig en humorvol neemt Roach de neppe hypocrisie op de hak. Dat had kunnen werken als Roach die lijn door zou zetten in de rest van de film om zo de absurditeit bloot te leggen van de House Committee on Un-American Activities (de naam lijkt al rechtstreeks uit een flauwe spionnenfilm te komen) en de vervolging van communisten in de jaren vijftig en zestig.

Dat is echter niet wat Roach doet. Helaas. Gedurende de hele film lijkt hij niet te kunnen kiezen tussen komedie en tragedie en een juiste balans vindt hij ook niet. Iets wat we ook terugzien in de performances van de acteurs, die weliswaar zonder uitzondering sterk zijn, maar in verschillende films lijken te spelen. Helen Mirren (als fervent HCUAA-aanhanger Hedda Hopper) en John Goodman (als filmproducent) trekken de meer komische lijn door in hun rollen, terwijl onder meer Michael Stuhlbarg (als acteur Edward G. Robinson) en Louis C.K. (als scriptschrijver Arlen Hird) juist de tragiek benadrukken.  

Dat Bryan Cranston tegenover al die variërende tonen een zo solide rol neerzet, zegt vooral veel over zijn capaciteiten en minder over de regie van Roach of het scenario van John McNamara. Of hij nu in bad stukken script aan elkaar zit te plakken of zich weert tegenover de HCUAA, Cranston weet elke scène te overtuigen. Toch kan hij niet voorkomen dat de film onvoldoende de diepte zoekt van de conflicten die wel degelijk worden aangekaart.

Al vroeg in de film heeft Trumbo een discussie met Arlen Hird. “You talk like a radical”, houdt die hem voor, “but you live like a rich guy.” Trumbo is een van Hollywoods best betaalde scenarioschrijvers wanneer zijn lidmaatschap van de communistische partij hem in 1947 in problemen brengt. Later, wanneer Trumbo onder verschillende aliassen en tegen lage prijzen zijn scripts verkoopt, gaat diezelfde Hird opnieuw fel de discussie met hem aan. Trumbo zegt dan wel via deze ondergrondse weg de zwarte lijst te willen afbreken, Hird twijfelt aan zijn beweegredenen. Weg met de gorillapakken en aliens met insectenhoofden, vind die. Je schrijft over dingen die ertoe doen of je schrijft niet.

Die discussie doet denken aan de controverse rond kunstenaars die door bleven werken in nazi-Duitsland. Er is hier een vergelijkbaar dilemma. Moet je uit protest stoppen met werken of juist proberen van binnenuit het systeem te af te breken? En is dat eigenlijk wel mogelijk? Trumbo’s naam is voor altijd verbonden met het einde van de zwarte lijst in Hollywood, maar dat was ook vooral te danken aan de moed van onder meer Kirk Douglas, die tegen de wil en zin van iedereen rond hem besloot Trumbo’s naam op de credits van Spartacus te zetten. Op het gevaar af dat hij daarmee zijn eigen carrière torpedeerde.

Het McCarthyisme was een periode die laat zien wat er gebeurt als angst de voornaamste fundering wordt voor politiek beleid. Hoe de maatschappij dan verandert in een gespleten samenleving van vijanden en bondgenoten waarin je niet vrij kan denken, spreken of zelfs zijn. Onder het mom van de bescherming van vrijheid werden mensen ontslagen en zelfs in de gevangenis gezet. Pas in die laatste speech van Dalton Trumbo dringt de verwoesting door die in deze jaren is aangericht. Het verraad van vrienden, de verloochening van de schrijver zelf. Dat vraagt om diepgravend drama, of juist vlijmscherpe satire. Helaas is Trumbo geen van beiden. 

Trailer