Youth

Beoordeling:

Geplaatst: door Elise van Dam

Onze klokken en agenda’s doen wellicht vermoeden dat tijd lineair is, maar dat is volstrekt niet hoe wij het ervaren. In onze ervaring duurt het ene uur langer dan het andere, kan het verleden ons inhalen en de toekomst van ons wegspringen. Kan een minuut zich uitstrekken als een net ontwaakte kat. En zo snel als de levensfases zich opvolgen wanneer je jong bent (puberteit, adolescentie), zo uitgerekt is de laatste fase tot aan de dood, "like butter scraped over too much bread", om maar eens een hobbit te citeren.

Youth, de nieuwe film van Paolo Sorrentino, gaat over die laatste fase. Gepensioneerd componist Fred Ballinger (Michael Caine) brengt samen met boezemvriend en filmmaker Mick Boyle (Harvey Keitel) de zomer door in een resort in de Zwitserse Alpen waar de schommelstoelen uit zichzelf schommelen en ’s avonds gezongen en vuurgespuwd wordt op een ronddraaiend podium. Hun voornaamste gespreksonderwerp is of het die dag al gelukt is te pissen. Een paar druppels, is soms het antwoord. Niets, meestal.

Beiden strijden tegen datzelfde monster: de onbarmhartige ouderdom die van je lichaam een onwillig instrument maakt en je doet vergeten hoe je ouders eruit zagen. Maar de middelen waarmee ze strijden verschillen totaal. Fred doet dat met apathie, alsof hij hoopt op die manier de dood voor de gek te kunnen houden. Mick wapent zich juist met werkdrift, met de overtuiging dat er nog een meesterwerk in hem schuilt en dat zo lang dat meesterwerk niet gemaakt is, de dood maar moet wachten.

Sorrentino heeft weinig nodig om de vriendschap tussen de twee te schetsen. Hij laat hen geen diepzinnige gesprekken voeren over opgedane wijsheid of gemiste kansen, maar weddenschappen afsluiten over een ijskoud echtpaar in het restaurant en mijmeren tijdens een wandeling over een vrouw waar ze ooit beide verliefd op waren.

Daarmee heeft Sorrentino een ongewone film over ouderdom gemaakt, zoals Il Divo een ongewone film over politiek was en Le Conseguenze dell’Amore een ongewone film over de liefde. Dat Youth er waanzinnig mooi uitziet, mag geen verrassing heten. Net als voor het Oscar-winnende La Grande Bellezza werkte Sorrentino samen met cinematograaf Luca Bigazzi, die zijn camera laat zweven als een Tibetaanse monnik.

Mooi zijn ook de tableau-achtige shots van de lichamen van al die resort-bezoekers, zwetend in de sauna, wadend door het stoombad. Maar het is vooral een genot om te kijken naar Caine en Keitel, die zich beide in topvorm tonen. Waar Caine met regelmaat opduikt in grote producties, daar was Keitel de laatste jaren wat van de radar verdwenen. Hier speelt hij een prachtig kwetsbare en ontroerende rol.

Sorrentino omringt de hoofdfiguren met een scala aan minder tot meer absurde personages. Er is een Maradona-figuur die geholpen door een beeldige assistente zijn enorme lijf door het resort zeult en Jane Fonda speelt een korte, maar onontkoombare rol als diva van vervlogen tijden.

Een interessante bijrol is er voor Paul Dano als acteur die zich in het resort voorbereidt op zijn volgende rol. Hij houdt Fred voor dat beiden worden achtervolgd door de ene keer dat ze kozen voor lichtheid, "an irresistable temptation", stelt Fred, om er aan toe te voegen dat het ook een "perversion" is. Want die ene lichte compositie die hij maakte, getiteld Simple songs, weegt zwaarder dan de rest van zijn werk tezamen.

De mooiste bijrol is er voor Rachel Weisz als de dochter en persoonlijke assistente van Fred. Een sowieso ongelukkige combinatie, omdat het één altijd ten koste gaat van het ander. Lena’s band met haar vader is gemankeerd en bovendien gaat haar man ervandoor met een popster (een ‘zichzelf’ spelende Paloma Faith). Youth toont hoe kwetsbaar de werelden zijn die we voor onszelf opbouwen en hoe weinig invloed we op die bouwwerken hebben als ze eenmaal beginnen te wankelen.

In een grappige en ontroerende scène ‘dirigeert’ Fred een stel met bellen uitgeruste koeien en fluitende vogels. Op andere momenten knispert hij ritmisch een snoeppapiertje in zijn hand. Het is de illusie dat je de wereld naar je hand kunt zetten als een orkest. Een illusie die uiteraard onhoudbaar is, maar waarin Mick en hij zich desalniettemin hebben teruggetrokken; in dit Zwitsers Alpenresort, waar de tijd zich vreedzaam opgerold lijkt te hebben, maar op elk moment in zijn eigen staart kan bijten. 

Trailer