The Zero Theorem

Beoordeling:

Geplaatst: door Roy van der Lee

Je haat hem of je houdt van hem, een tussenweg over Terry Gilliam is bijna niet mogelijk. De excentrieke regisseur heeft zo’n uitgesproken en bizarre stijl dat het grote publiek structureel wegblijft bij zijn films. Zodoende moet de ex-Python zelfs op zijn 73-ste nog op z’n knieën om een beetje budget bij elkaar te sprokkelen. Zijn nieuwste worp, The Zero Theorem, moet het doen met amper tien miljoen en gaat in de meeste landen - op festivalvertoningen na - rechtstreeks naar de dvd-rekken.

Zelfs arthouse-distributeurs zagen geen heil in de prent. Zonde, want een blik op de tien bestbezochte bioscoopfilms van dit moment, leert dat The Zero Theorem met gemak interessanter is dan zeker de helft van dat lijstje. Hoewel de film zeker niet Gilliams beste is, is ook dit werk de moeite zeker waard. Al was het alleen al om de visuele pracht.

Een kaalgeschoren Christoph Waltz speelt de eenzame Qohen Leth. Een computerhacker in een nabije, Orwelliaanse toekomst, die werkt voor het alom aanwezige bedrijf Mancom. Wat hij precies voor het bedrijf doet, weet hij zelf ook niet. Enkel dat hij in het gareel moet lopen van zijn chef Joby (David Thewlis) en de mysterieuze baas van het bedrijf die alleen bekend staat als Management (bijrolletje van Matt Damon).

Qohen wacht al zijn hele leven hopeloos op een mysterieus telefoontje. Lang geleden werd hij namelijk gebeld door iemand die zei de zin van het leven te weten. Voor diegene kon uitleggen wat dat was, verbrak Qohen per ongeluk de verbinding. Sindsdien wacht hij met smacht op het moment tot hij wordt teruggebeld. Intussen krijgt hij van Mancom juist de opdracht op zoek te gaan naar The Zero Theorem: het bewijs dat het leven op aarde gebaseerd is op puur toeval en dus geen zin heeft. Om Qohen gefocust te houden op zijn taak, wordt hij thuis lastiggevallen door het zoontje van de baas (Lucas Hedges) en een hoertje dat zo haar eigen problemen heeft (Mélanie Thierry).

In eerste instantie behandelt de film het conflict tussen religie en technologie. Qohen woont niet toevallig in een oud kerkgebouw en is heilig overtuigd van een hogere betekenis. Zijn baas wil juist onomstotelijk bewijzen dat zoiets niet bestaat. Dat mensen juist in het hier en nu moeten leven omdat we er uiteindelijk allemaal aan gaan en er niets is na de dood.

De wereld waarin dat plot zich afspeelt is op en top Gilliam. We krijgen een totalitaire samenleving voorgeschoteld waarin iedereen in de gaten wordt gehouden. Reclamevideo’s achtervolgen ons op straat, op feestjes kijkt iedereen constant naar een beeldscherm en ook seks is volledig verplaatst naar het internet. Technologisch zijn we er misschien op vooruit gegaan, veel persoonlijker is het er allemaal niet op geworden. Zelfs Qohens psycholoog blijkt een voorgeprogrammeerd computerprogramma (In de vorm van Tilda Swinton). Mede door het lage budget zitten er relatief weinig special effects in dat verhaal verwerkt. Dat is alles behalve een nadeel. Gilliam valt terug op groteske sets die ziekelijk gedetailleerd zijn.

De regisseur zelf noemt de film het sluitstuk in zijn Orwelliaanse drieluik, na Brazil en 12 Monkeys. The Zero Theorem ademt absoluut dezelfde sfeer als die twee eerdere films, maar is waarschijnlijk toch de minst memorabele van de drie. De film is kleinschaliger en maakt over het algemeen wat minder indruk. Er wordt bijzonder vaak teruggevallen op dezelfde situaties en decors, waardoor de film zelfs in de relatief korte speelduur van 107 minuten een tikkie kan gaan vervelen. Ondanks dat voelt de film niet helemaal compleet aan. The Zero Theorem blijft een beetje schommelen tussen een karakterstudie en een echt sci-fi mysterie, maar schiet net te kort om één van die twee echt goed te doen.

Aan Christoph Waltz ligt dat in elk geval niet. Onze favoriete Oostenrijker speelt de moeilijke rol van Qohen met verve. Hij is een kwetsbare en vreemde figuur, maar wél een waarmee het redelijk gemakkelijk identificeren is. Ook de wat kleinere rollen worden prima gespeeld, al is er niemand die het niveau van Waltz benadert.

The Zero Theorem is een vreemde en ongrijpbare film, maar dat zijn we dan ook van Gilliam gewend. Visueel behoort deze nieuwste tot het beste dat hij gemaakt heeft, inhoudelijk is het wat minder. Door de prachtige decors en de glansrol van Waltz is de film een kijkbeurt absoluut waard. 

Trailer